Leikfélag Reykjavíkur frumsýndi í gærkvöldi á stóra sviði Borgarleikhússins Svikasögur eftir Maríu Reyndal, höfundur leikstýrir sjálf. Aðstoðarleikstjóri er Egill Andrason en dramatúrgar Maríanna Clara Lúthersdóttir og Æsa Guðrún Bjarnadóttir. Eva Signý Berger hannaði þriggja hæða fjölskylduhúsið á sviðinu sem gaf manni nóg að horfa á og hugsa um, og hún sá líka um búninga sem rifjuðu upp fyrir áhorfendum klæðaburð fólks fyrir fjörutíu árum. Pálmi Jónsson hannaði lýsingu og Þorbjörn Steingrímsson hljóðmyndina sem varpaði manni líka aftur í tímann, en Ernesto Camilo Valdes sá um sviðshreyfingar.

María Reyndal gerir hér þriðju aðför að æskuárum sínum því í þessu nýja verki má þekkja ýmislegt sem hún fjallaði um í verkunum Er ég mamma mín? (2020) og Með Guð í vasanum (2023). Hér fer hún þó nær kjarnanum í átökum fortíðarinnar því að pabbinn sem var skuggavera í fyrri verkunum er hér í miðju átakanna.

Verkið hefst á tónleikum Nönnu eldri (Berglind Alda Ástþórsdóttir), ungrar og glæsilegrar söngkonu. Með henni á sviðinu er hennar yngra sjálf, Nanna yngri (Rebecca Lív Biraghi), því að Nanna eldri hefur ekki losnað úr fjötrum fortíðar og nú er faðirinn (Hákon Jóhannesson) í salnum. Hún hefur boðið honum á tónleikana en vill samt ekkert af honum vita. Í framhaldinu förum við með Nönnu í huganum aftur til níunda áratugarins, þess erfiða tíma þegar faðirinn stakk af frá móðurinni (Birna Pétursdóttir) og börnunum tveim, Nönnu og Óla (Mikael Kaaber) og skildi þau eftir í alvarlegum fjárhagsvandræðum. Með brotthlaupinu rústar hann lífi móðurinnar sem var að reyna að mennta sig, kemur í veg fyrir að Óli geti haldið áfram námi og setur óafmáanlegt mark á líf dóttur sinnar og eftirlætis sem þó fylgir í fótspor hans og lærir söng.

Þó að faðirinn sé horfinn lifir hann í endalausum sögusögnum í bænum og hápunkti ná átökin þegar Nanna finnur hann þar sem hann er í felum. Ekki er ljóst hvað verður svo um hann, því að fyrir fjölskyldu sinni er hann dauður maður. Þó getur Nanna greinilega ekki alveg lokað sárinu sem hann olli henni.

Meginviðburðir verksins gerast 1984 þegar Nanna er þrettán ára, fermingin er framundan og augljóst að hún verður ekki eins flott og ferming Óla nú þegar pabbi er farinn og mamma er lögst í þunglyndi. Það bætir ekki líðanina að hafa Guggu frænku (Katla Margrét Þorgeirsdóttir) og Flosa hennar (Vilhelm Neto) á heimilinu en þau setjast þar upp án þess að rönd verði reist við því. En Nanna er blessunarlega svo vel stödd að hún á vinkonuna Gerði (Viktoria Dalitso) og frísklegustu og bestu kaflar verksins snúast um þær tvær, ekki síst þegar Óli blandar sér í hópinn og gefur stelpunum innsýn í það hvernig svolítið eldri krakkar „leika sér“!

Þetta er í grunninn einföld og sorgleg fjölskyldusaga sem þó er sögð á óvenjulegan hátt með því að hafa sögumanninn tvöfaldan. Einnig er hversdagsraunsæið brotið upp með því að skeyta inn grímuklæddum fígúrum sem gætu átt að tákna martraðir Nönnu yngri í vanlíðan hennar. Og Gugga frænka og Flosi brjóta upp hinn realíska leikstíl með ýktum skopleik sem líka verður eins konar martröð í minningu Nönnu eldri.

Hlutverk Nönnu yngri er vel hugsað og skrifað og alveg sérstaklega vel leikið af hinni þrettán ára gömlu Rebeccu sem fékk líka verðugan mótpart í Viktoriu. Þær fara báðar firnavel með texta og tókst það sem kannski er mestur vandi: að vera algerlega eðlilegar þrettán ára stúlkur eins og þær eru einmitt sjálfar! Mikael er aðeins eldri en persónan Óli en hann setti sig þó með léttum leik í spor hans.

Það hefði verið ágætt ef aðrir leikarar hefðu tekið meira mið af þeim yngri því eftir því sem á leið varð dramatíkin nokkuð einhæf í hávaða sínum og æsingi. Einkum á þetta við um þau Kötlu og Vilhelm. En Hákon gaf framan af góða mynd af listfengum draumóramanni sem nennir ekki hversdagsvandræðum og þolir ekki að konan hans sýni sjálfstæðistilburði. Og Birna átti í hlutverki móðurinnar alla samúð skilda fyrir að sitja uppi með skuldir í stað framtíðardrauma. Samleikur þeirra Berglindar Öldu og Rebeccu þegar báðar beittu sér í átökunum var vel útfærður og spennandi.

Leiknum var prýðisvel tekið af fullum sal frumsýningargesta en það er áhugavert að velta fyrir sér hvernig þetta verk hefði orðið í höndunum á öðrum en höfundi sínum. Það stendur henni svo nærri. Að vísu eru heilir þrír Maríu til aðstoðar en sýnin er þó auðvitað hennar.

Silja Aðalsteinsdóttir