Ætli sé ekki affarasælast að byrja á uppgjöf, kannski líka í anda Hamlets. Byrja á að játa að í sýningunni sem var frumsýnd í gærkvöldi á Litla sviði Borgarleikhússins var margt sem ég skildi ekki – vísanir í menningu sem er mér framandi og sem mér fundust truflandi. En núna þegar játningin er frá get ég fjallað um það sem ég skildi og það var enginn hörgull á því, vegna þess að alltaf var snúið aftur til upprunans.

Höfundur Hamlets er sem sé William Shakespeare eftir sem áður en leikgerðin er eftir leikstjórann Kolfinnu Nikulásdóttur og aðalleikarann Sigurbjart Sturlu Atlason. Í leikskrá (á netinu) segjast þau nota þýðingar Helga Hálfdanarsonar, Ingivalds Nikulássonar, Matthíasar Jochumssonar og Þórarins Eldjárn. Tvær þessara þýðinga hef ég lesið og kannaðist við ýmislegt úr þeim. Viðbætur höfunda leikgerðar voru mikið til á ensku. Filippía Elísdóttir hannaði leikmynd og búninga en Pálmi Jónsson lýsingu. Höfundur áhrifamikillar hljóðmyndar og tónlistar var Salka Valsdóttir.

Hamlet Danaprins (Sigurbjartur Sturla) er niðurbrotinn ungur maður. Ekki aðeins lést faðir hans konungurinn nýlega mjög skyndilega heldur hefur móðir hans Gertrúd drottning (Sólveig Arnarsdóttir) gifst mági sínum Kládíusi (Hilmir Snær Guðnason) skammarlega stuttu eftir missi síns ástríka eiginmanns. Hamlet trúir Hórasi vini sínum (Hákon Jóhannesson) fyrir líðan sinni og því að hann sjái pabba sinn sífellt fyrir sér. Þá bætir Hóras um betur og segir Hamlet að hann hafi séð framliðna konunginn eigin augum – hann hafi birst varðmönnunum utan við höllina. Og ekki hefur hann fyrr sagt frá en vofan birtist þeim félögum og segir þeim ljóta sögu af stórum glæp. Þetta var rosalega sterkt atriði, ekki síst vegna voldugs raddstyrks vofunnar en ekki er þess getið í leikskrá hver lék hana. Kannski var þetta alvöru draugur. Hugarvíl Hamlets eykst til muna eftir þetta, eins og eðlilegt er, en nú er það hefndarlöngun sem hefur betur yfir sorginni. Til að leyna því og vinna tíma leikur hann sig veikan á geði og stríðir sínum nánustu ýmislega fram að lokauppgjörinu.

Þrátt fyrir popplög og leiki, símamyndir og aðrar brellur þvert á tíma og rúm er þetta afar sterk og áhrifamikil sýning sem kemur kjarnanum í verki Shakespeares vel til skila. Þar kemur fyrst til afbragðsgóður leikur á öllum póstum. Sigurbjartur Sturla var sannfærandi prins, svo heltekinn af óhamingju að ég fann verulega til með honum. Berglind Alda Ástþórsdóttir er ein besta Ófelía sem ég hef séð á sviði, ekta stelpa sem heldur lengi vel að hún geti ráðið við strákinn sem hún hefur gefið hjarta sitt en hlýtur að gefast upp. Mér var ekki alveg ljóst hvaða örlög hún hlaut í þessari uppfærslu en atriðið með henni á líkbörum og svipi Hamlets yfir og allt um kring gleymist seint – minnti á gamalt málverk, ég man bara ekki eftir hvern. Faðir hennar Pólóníus er leikinn af Vilhelm Neto sem er meistari í að leika einfalda, trúgjarna menn og það smellpassar við þetta ákveðna hlutverk. Bróður hennar Laertes leikur Hjörtur Jóhann Jónsson af krafti og innileik. Atriðið milli þeirra feðga áður en Laertes fer burt til náms (í hnefaleik) var nett kómískt og sagði mikið um heimilisbraginn hjá þeirri fjölskyldu. Hóras er allt annars konar vinur í túlkun Hákonar, skilningsríkur, vænn og eftirlátur.

Konungshjónin eru í bestu hugsanlegu höndum þeirra Hilmis Snæs og Sólveigar Arnarsdóttur. Verulega mögnuð voru atriðin þeirra hvors um sig með Hamlet, senan í svefnherbergi Kládíusar þegar Hamlet stillir sig naumlega um að drepa hann og átök þeirra mæðgina í svefnherbergi drottningar sem enda svo hörmulega. Þarna náði list sýningarinnar hæst.

Filippía notar vel allt rýmið sem hún hefur, lætur leika bæði í áhorfendarými og leikrými og gerir Litla sviðið að fjögurra hæða höll sem hlýtur að teljast afrek út af fyrir sig; sérstök snilld er að búa til rými undir sviðinu þar sem vistarverur prinsins eru. Fátt er um húsgögn en fólk situr á gólfi og í tröppum og oftast fer ágætlega á því; þó missir maður af einstaka gólfatriði.

Ég var yfirleitt ánægð með búningana sem voru nútímalegir, karlarnir í jakkafötum nema prinsinn sem klæðir sig eins og sá þunglyndissjúklingur sem hann er, drottningin glæsilega búin í buxnadressum úr fínu efni. En Ófelía dró stutta stráið, hún fékk smástund að vera í hvítu pilsi og aðra smástund í svörtum kjól en eróbik-búningurinn sem hún var í lengst af fannst mér ansi vandræðalegur. Mér skilst að þar væru vísanir í klámheiminn en hann þekki ég illa. Heilmikið er um berar bringur í áflogunum undir lokin og gríðarlegt blóðbað eins og von var á, allt var það býsna ásjálegt.

Þessi sýning er greinilega sérstaklega hugsuð fyrir unga áhorfendur og ég vona sannarlega að þeir komi að sjá hana. Þeir fá ýmislegt fyrir sinn snúð sem við hin eldri fáum þá ekki en við fáum samt alveg fullt, þið getið verið viss um það. Leikritið er mjög stytt, eins og gefur að skilja, og margar hugmyndir Kolfinnu leikstjóra eru djarfar en í heildina ganga þær upp.

Silja Aðalsteinsdóttir