Ég ætla ekkert að játa á mig fávisku í dag, bara lýsa því yfir að ég lærði heila glás í gærkvöldi á snarpri yfirferð Hunds í óskilum og Kötlu Margrétar Þorgeirsdóttur yfir Niflungahringinn, óperurnar fjórar sem Richard Wagner samdi upp úr norrænum sagnaarfi, Rínargullið, Valkyrjuna, Sigurð Fáfnisbana og Ragnarök. Þær segja söguna af bölvun gullsins eins og Wagner endurskapaði hana og í heild hafa þær gjarnan verið nefndar Niflungahringurinn. Það kalla höfundur, Hjörleifur Hjartarson, og liðsmenn hans, Eiríkur Stephensen og Katla Margrét Þorgeirsdóttir einmitt sýninguna sem nú er á fjölum Nýja sviðs í Borgarleikhúsinu. Skemmst er að minnast fróðlegra og firna skemmtilegra sýninga þeirra óskilahunda Njála á hundavaði, Kvenfólk og Saga þjóðar en ég er ekki frá því að þessi nýja Völsungasaga slái þær allar út. Leikstjóri er sú snjalla Ágústa Skúladóttir en Þórunn María Jónsdóttir hefur fengið það öfundsverða verkefni að sjá um leikmynd og ótölulegan fjölda stórkostlegra búninga. Aðra eins búninga- og gervaveislu er erfitt að ímynda sér enda koma á þriðja tug listamanna að gerð búninga og leikgerva í sýningunni!
Sagan er unnin upp úr fornaldarsögum Norðurlanda og Snorra-Eddu og segir frá örlögum gullsins af botni Rínar sem dvergurinn Andvari rændi í öndverðu frá Rínardætrum. Úr ránsfengnum smíðaði Andvari hring sem veitti eiganda sínum allt vald á himni sem jörðu og þann hring girntist Óðinn, æðstur goða, og fékk með ofbeldi en varð að láta af hendi til jötna til að bjarga sínu fólki. En jötnar slógust um hann uns Fáfnir einn var eftir og lagðist á gullið eins og sá ormur sem hann var (stórkostlegt kvikindi í sýningunni sem sýningarstjórinn Christopher Astridge stýrði). Barnabarn Óðins, Sigurður, drepur orminn og nær hringnum. Hann vekur líka valkyrjuna Brynhildi á Hindarfjalli og hrífst af henni en verður fyrir illum svikum af hendi Gjúkunga sem ræna hann bæði hring og mey og loks lífinu sjálfu. Þá er stutt í ragnarök – við horfum á heiminn brenna (ég fékk gæsahúð alveg niður á iljar!) og Rínardætur endurheimta gullið sitt. Í lokin heyrum við svo framtíðarspá Völuspár: „Sér hún upp koma / öðru sinni / jörð úr ægi / iðjagræna …“ Þessi óviðjafnanlega blanda úr gríni og dýpstu alvöru er einmitt sérkenni þessa hóps.
Allir þátttakendur fá að láta ljós sitt skína í sýningunni. Hjörleifur fær að syngja meira en hin og það er vel því að hann er einstaklega skýrmæltur og dýrlegir bragir hans njóta sín afar vel í flutningi hans. Hann er líka aðal sögumaðurinn. Þau Eiríkur og Katla fá að leika fleiri hlutverk, einkum fær Katla svo mörg hlutverk og skiptir svo ört um búning og gervi að það jaðrar við kraftaverk. Hún er dásamleg í öllum hlutverkum en best naut hún sín sem Brynhildur, bæði var gervið flott og svo gat hún sýnt svo margar hliðar á einni (guðlegri) mannveru. Eiríkur lék líka ótal hlutverk og sómdi sér vel í þeim öllum en einna bestur var hann sem Sigurður Fáfnisbani, bæði flottur og fyndinn.
Tónlistin er svo alveg sérkapítuli en hún er ekki eftir Wagner. Að vísu fáum við að heyra stef úr óperunum fjórum, eitt úr hverri eða svo, annars kemur tónlistin úr bandarískum og evrópskum dægurlögum og kom lagavalið oft á óvart svo áhorfendur sprungu hissa úr hlátri. Nokkur lög eru eftir Hjörleif og Hund í óskilum og þau eru ekki síðri en Abba- og Bítlalög. Engin takmörk eru fyrir því á hvaða hljóðfæri þátttakendur geta leikið og hljóðfærin skreyta sviðið milli þess sem þau nýtast í atinu. Þorbjörn Steingrímsson ber ábyrgð á hljóðmyndinni.
Þetta er einstök skemmtun, þið fáið ekki aðra eins þótt þið leitið um höf og lönd. Ekki missa af henni!
Silja Aðalsteinsdóttir
