Leikhópurinn Endalaus vitleysa frumsýndi í gærkvöldi í Tjarnarbíó leikritið Ég, Jóhanna eftir breska leikskáldið Charlie Josephine í ágætri þýðingu Valgeirs Skagfjörð. Leikstjóri er Aron Martin Ásgerðarson en dramatúrg var Eva Halldóra Guðmundsdóttir. Öflug og áleitin tónlistin sem átti það til að taka alveg yfir sýninguna var eftir Ronju Jóhannsdóttur en tjáningarríka lýsinguna hannaði Fjölnir Gíslason. Sara Hjördís Blöndal hannaði flókna leikmyndina sem brýtur upp venjulegt skipulag leikhússins og hún sá líka um fjölbreytta búninga sem vísuðu í ólíka tíma mannkynssögunnar. Sviðshreyfingar voru mikilvægar, höfundar þeirra voru Rebecca Hidalgo og Cristina Agueda en Arna Magnea Danks hannaði hinar heillandi sviðsbardagahreyfingar.
Jóhanna af Örk er einhver mest spennandi persóna sögunnar og óteljandi verk, stór og smá, hafa verið samin um hana, enda er hún ráðgáta sem enn er óráðin. Það er alls ekki ólíklegt að Charlie Josephine hafi rétt fyrir sér þegar hán túlkar hana sem kynsegin manneskju sem hlaut að deyja fyrir það. Jóhanna (Elísabet Skagfjörð) kom fram á sjónarsviðið þegar langt var liðið á Hundrað ára stríðið milli Englendinga og Frakka. Englendingum gekk betur og Frakkar höfðu því sem næst misst móðinn. Ríkisarfinn Karl (Albert Halldórsson) er brjálaður af vonsku yfir að vera ekki krýndur konungur, hann býr í Bourges með konu sinni óléttri (Elva María Birgisdóttir), tengdamóður sinni Jólöndu (Sindri Freyja Bjarnabur) og vini sínum Tómasi (Fannar Arnarsson). Þá birtist þessi sautján ára bóndadóttir og segist vera send frá Guði til að koma Karli til Reims og láta krýna hann. Hann þiggur boðið þótt það virðist býsna fáránlegt og Jóhanna stendur við sitt, sýnir mátt sinn með því að rjúfa umsátrið um Orleans, kemur Karli til Reims og lætur krýna hann, en eftir það fer allt í handaskolum. Englendingar ná henni, saka hana um þá dauðasynd að ganga í karlmannsfötum og brenna hana á báli þegar hún neitar að hætta því. Þá var árið 1431 og hún var nítján ára gömul.
Saga Jóhönnu er eins og sniðin til að benda okkur á hvað fólki er þolað illa að vera öðruvísi, og það nýtir höfundur sér með góðum árangri. Hán er þó helst til hrætt um að áhorfendur skilji ekki boðskapinn og matar okkur á honum sem bæði lengir verkið úr hömlu og veikir það. Í rauninni væri nóg að nota búningana – eins og gert er – til að sýna okkur að við erum stödd bæði í fjarlægri fortíð og samtíð.
Miklu máli skiptir að velja vel í aðalhlutverkið og Elísabet Skagfjörð er eins og skapað fyrir það. Hán er lágvaxið (miðað við tröllin í kringum hán, Fannar, Sindra Freyju og hirð- og hermennina), ofurgrannt og eins og búið til úr eintómri orku. Auðvelt að hugsa sér að einmitt svona hafi Jóhanna verið. Hán leikur líka hlutverkið af innri krafti og sannfæringu svo að unun er á að horfa. Alger andstæða við hán á sviðinu er Albert í hlutverki ríkisarfans/Karls sjöunda sem hamast eins og vitlaus maður (sem hann hefur sjálfsagt verið). Lætin voru ansi mikil en eflaust meðvituð og oft bráðfyndin. Andstæða hans og þeirra beggja var Jólanda Sindra Freyju, hin glæsilega tengdamóðir, ævinlega pollróleg, gáfuð og skilningsrík en endanlega svikul – eins og allir. Nema Tómas sem þó á bágt með að standa heils hugar með Jóhönnu því það er erfitt að þjóna tveim herrum.
Með á sviðinu var hópur sem gegndi ýmsum hlutverkum, hirðmanna, hermanna og múgs, og voru dansatriðin sem túlkuðu orrustur Jóhönnu virkilega flott útfærð. Í hópnum eru Ari Ísfeld, Hlynur Þorsteinsson, Fjölnir Gíslason, Sigurður “Gógó“ Starr Guðjónsson, Cristina Agueda, Olga Maggý Winther og Aron Daði Ichihashi Jónsson og áttu öll sína góðu spretti.
Þetta verk minnir okkur á að það þarf að vera pláss fyrir okkur öll, konur, karla og kvár, aðeins þannig getur fólk gert fullt gagn. „Ég er eins og ég er, hvernig á ég að vera eitthvað annað?“ syngur Páll Óskar og það er hárrétt hjá honum.
Silja Aðalsteinsdóttir
