Animato ópera frumsýndi í byrjun mánaðar í Tjarnarbíó óperuna Sæmundur fróði eftir Þórunni Guðmundsdóttur. Ég sá aðra sýningu á verkinu í gær. Leikstjóri er Ágústa Skúladóttir og semur einnig dans- og sviðshreyfingar ásamt Emilie Anne Jóhannsdóttur Salvesen og Halldóru Ósk Helgadóttur. Tónlistarstjóri er Sólveig Sigurðardóttir og stýrir níu manna hljómsveit á framsviði. Bryndís Ósk Þ. Ingvarsdóttir hannar leikmynd og búninga en ljósameistari er Ólafur Ágúst Stefánsson. Hann hefði mátt beita tækni eltiljóss eða kastljóss til að styrkja áherslur og nærveru aðalpersóna í einstökum atriðum.

Fyrir ellefu árum sá ég í Iðnó frumgerð af þessari skemmtilegu óperu, þá flutta af söngnemendum og áhugaleikurum. Mér fannst þá leitt að ekki skyldu fleiri fá að njóta þessa frumlega og frjóa verks og gladdist mjög við fréttina um endurnýjaða lífdaga þess. Óperan hefur þroskast fagurlega, nýja gerðin er mun viðameiri í alla staði, lengri, þéttari og markvissari en kostirnir eru þeir sömu: tónlist sem alltaf er áheyrileg og stundum verulega eftirminnileg, t.d. tangó Kölska, bráðhaglega gerður texti, litagleði og leikgleði. Raunar er ótrúlegt hvað fjölmenn sýningin nýtur sín vel í rýminu sem manni finnst nú ekki sérlega stórt, en leikstjórinn er auðvitað sérfræðingur í stórum hópsenum. Sviðið er lagað að þörfum verksins, pallar innst til að lyfta ákveðnum atriðum en meginsviðið autt þannig að furðuvel fer um alla.

Óperan skiptist í sjö „myndir“ sem hver er helguð sinni dauðasynd, deyfð, losta, græðgi, leti, reiði, hroka og öfund, og Þórunn fléttar þær inn í kunnar þjóðsögur af Sæmundi fróða, presti í Odda (Hafsteinn Þórólfsson). Sagt var að hann hefði gengið í skóla hjá sjálfum Kölska í París og beitt brellum til að komast hjá því að borga skólagjöldin með sálu sinni. Eftir það ásækir Kölski Sæmund og þeir takast á allt fram að dauðastund Sæmundar. Hjá Þórunni er sá vondi þríeinn (eins og sá í efra), Kölski (Gunnlaugur Bjarnason), tálkvendið Regína (Björk Níelsdóttir) og barnið Birta (Halldóra Ósk Helgadóttir).

Eftir söguna um flóttann úr Svartaskóla dvelur Sæmundur um hríð í Danmörku hjá freistaranum Regínu uns hann fer að langa heim. Oddinn er laus til umsóknar en Sæmundur þarf að komast til Íslands á undan félögum sínum Kálfi Árnasyni (Þórhallur Auður Helgason) og Hálfdáni Eldjárnssyni (Ólafur Freyr Birkisson/Orri Jónsson) til að hreppa embættið. Honum tekst það með því að nota Kölska sem farartæki og beita hann brögðum enn á ný í lok ferðar. Sjóferðin var túlkuð með miklum haföldum sem konurnar í kórnum léku og sungu af list. Þórunn notar líka söguna af púkablístrunni á snjallan hátt en enn þá dramatískari verður sagan af óskastundinni. Þá ber Guðrún vinnukona (María Konráðsdóttir) fram óskina um að eignast sjö syni með Sæmundi, hvött til þess af Regínu, og hann biður henni bölbæna í bræði. En hann iðrast og lifir hamingjulífi með Guðrúnu í fjórtán ár, Regínu til sárrar raunar, en spáin hlýtur samt að rætast. Í lokin, þegar Sæmundur veltir lífi sínu fyrir sér og hverjum hann hafi helst þjónað, birtist Guðrún og tekur hann til sín. Myrkrið víkur fyrir ljósinu og sál Sæmundar er hólpin.

Það sannast í óperu Þórunnar að Skrattinn fær alltaf bestu línurnar, bestu lögin og glæsilegustu búningana. Þau voru hvert öðru flottara Gunnlaugur, Björk og Halldóra Ósk í sínum svörtu og rauðu klæðum og einkar smart smáatriði voru rauðu skórnir, sérstakt attríbút þessa þokkaliðs; einnig má benda á rauða fylgihluti nemenda í Svartaskóla. Ljósu lokkarnir á Kölska fóru Gunnlaugi afar vel og minntu á að hann var auðvitað ljóssins engill í upphafi. Öll sungu líka prýðilega en skærast skein þó stjarna Bjarkar sem ekki aðeins syngur dásamlega heldur naut þess að tæla Sæmund sem varð stundum frekar dauðyflislegur í samanburði við hana. Í hversdagslífinu virtist hann líka fremur þungur, en í samskiptum við Kölska naut hann sín betur. María var verðugur keppinautur Bjarkar í baráttunni um sálu Sæmundar og söng hlutverk Guðrúnar af innlifun og ástríðu.

Kórinn var öflugur og mætti telja upp allan hópinn en fyrir utan þá sem þegar hafa verið nefndir verð ég að nefna Tinnu Þorvalds Önnudóttur, Veru Hjördísi Matsdóttur, Dagbjörtu Ósk Jóhannsdóttur, Margréti Björk Daðadóttur sem allar fá líka hlutverk sérstaklega. Mörg stök atriði verða geymd í minninu, til dæmis síðasta partýið í Svartaskóla og glannalega litríkt Heklugos.

Það er mikið afrek einnar manneskju að semja heila óperu, bæði tónlist og texta, og gaman að Þórunn skyldi fá svona gott lið með sér. Þetta er líka andskoti gott verk og skemmtilegt og ég óska því langra lífdaga.

Silja Aðalsteinsdóttir