Það varð eiginlega allt vitlaust eftir frumsýninguna á Ormstungu á stóra sviðinu í Þjóðleikhúsinu í gærkvöldi. Minnti helst á viðbrögðin við Níu lífum á sínum tíma. En Bubbi er eitt, Gunnlaugs saga ormstungu er annað – hver hefði trúað því að aðlögun á 700 ára (sirka) Íslendingasögu yrði tekið eins og rokkóperu?

Verkið, sem flokkast líklega einna helst sem rappópera, er eftir þá Hafstein Níelsson (handrit og tónlist) og Óliver Þorsteinsson (handrit) auk þess sem Jóhannes Damian R. Patreksson er bæði meðhöfundur tónlistar og tónlistarstjóri. Stórkostleg leikmyndin sem lítur út fyrir að vera einföld en er líklega viðameiri en sýnist er hönnuð af Ilmi Stefánsdóttur. Búningarnir, svipmiklir, klassískir og elegant eru hannaðir af Maríu Th. Ólafsdóttur. Margflókin lýsingin er eftir Garðar Borgþórsson, bæði skapar hún umhverfi og gefur stemningsáhrif í takt við atburðarás og tilfinningar. Nýstárlegir og flottir dansarnir eru eftir Liam Steel og hljóðhönnun önnuðust Brett Smith og Þóroddur Ingvarsson. Öllu þessu heldur Gísli Örn Garðarsson leikstjóri í styrkum höndum sínum.

Við erum minnt á örlagaríkan draum sögunnar í upphafssetningu sýningarinnar en hann kemur ekki fram í heild fyrr en síðar þegar Helga hin fagra (Rán Ragnarsdóttir) krefur föður sinn, Þorstein Egilsson á Borg (Hallgrímur Ólafsson), sagna. Þá segir hann henni hvers vegna hann vildi láta bera hana út nýfædda en móðir hennar (Sigríður Eyrún Friðriksdóttir) kom henni þess í stað í fóstur til Þorgerðar Egilsdóttur (Eygló Hilmarsdóttir). En það kom ekki í veg fyrir að draumurinn rættist. Tveir ungir, glæsilegir menn, hetjur og skáld, börðust um Helgu í fyllingu tímans og féllu báðir, allt vegna þess (eins og áhersla er lögð á í þessu verki) að Helga fékk ekki að ráða sér sjálf.

Gunnlaugur Illugason (Jakob van Oosterhout) og Hrafn Önundarson (Kristinn Óli S. Haraldsson) verða vinir á unglingsaldri vegna þess að þeir eiga sama drauminn: að sigla utan og yrkja drápur um konunga og þeir nota hvert tækifæri til að æfa sig að kveðast á til að búa sig undir heimsyfirráð. Lengi hindra feður þeirra þá í þessum áætlunum enda drengirnir vart af barnsaldri og útlönd hættuleg þá sem nú. Illugi (Pálmi Gestsson) sendir Gunnlaug í læri til Þorsteins á Borg þar sem hann fær lítið að læra lög en meira að þræla við búskapinn en allar sorgir gleymast þegar hann horfir í augu Helgu hinnar fögru. Samskipti þeirra skötuhjúa eru spennandi, einkum er frábært samtal þeirra yfir skákinni. Svo fer þó að þeir skáldbræður komast burt, heilla konunga og jarla – nema þeir móðgi fyrirmennin eins og kemur fyrir Gunnlaug hjá Eiríki jarli í Noregi (Ólafía Hrönn Jónsdóttir) í drepfyndinni senu. Hjá Ólafi Svíakonungi (Örn Árnason) verða þeir keppinautar og þá fer að styttast í vinskapnum. Hrafn tapar slagnum og fer heim og stingur undan Gunnlaugi sem hefur verið lengur að heiman en Þorsteinn hafði lofað að Helga biði hans.

Allur texti verksins er bundinn á nútímalegan hátt þótt ekki sé hann allur sunginn. Auk hefðbundins ríms er sérhljóðarím mikið notað eins og algengt er í rappi og öðrum dægurlagatextum nú á dögum. Auðugur textinn er yfirleitt á góðu, lifandi máli með mörgum vísunum í nútímaslangur sem oft er verulega hnyttið. Hér heyrist bæði shit og fokk en blessunarlega er líka bölvað á mergjaðri íslensku. Tónlistin er áheyrileg þótt hún verði nokkuð áferðarlík þegar fram í sækir, eins og verða vill með rapp, en afar vel flutt, bæði leikur og söngur. Fjöldaatriði voru mörg gríðarlega áhrifamikil og mörg – mér liggur við að segja öll smærri atriði voru annaðhvort frumleg og fyndin eða háalvarleg og nístandi.  Margar leiklausnir voru snjallar, til dæmis fjárhirðan á Borg, og auðvitað er meginhugmyndin meistaraleg: að láta drengina berjast með hljóðnemum.

Stjarna sýningarinnar er titilpersóna hennar, Gunnlaugur ormstunga í túlkun Jakobs van Oosterhout. Hann er drullusjarmerandi gulldrengur með ADHD framan af sem heillar allt og alla í kringum sig þó að faðir hans og Þorsteinn á Borg sjái í gegnum hann að einhverju leyti. Svo var merkilegt að fylgjast með því hvernig frægð og frami fer með þennan indæla sveitadreng, hvernig hann verður hrokafullur, jafnvel andstyggilegur, en um leið skríðandi fyrir valdinu. Senan milli þeirra Aðalráðs Englandskonungs (Guðjón Davíð Karlsson) þegar Gunnlaugur biður um frí til að fara heim til kærustunnar var nöturlega sterk með skýra og áhrifamikla vísun í okkar tíma – og allan tíma.

„En vinur kær, hvað er betr’en ein hetja?“ spyr Gunnlaugur Hrafn og svarar sér sjálfur: „Tvær!“ Kristinn Óli er vissulega „númer tvö“ og gegnir því hlutverki með því að vera líka sögumaður, en hann gefur Jakobi lítið eftir, er aðlaðandi strákur, gott skáld og góður vinur og verður fyrir alvarlegu áfalli þegar Gunnlaugur svíkur hann á hinn óhugnanlegasta hátt. Þar sem breytingin á Gunnlaugi varð hægt og rólega verður breytingin á Hrafni skyndileg og það er eitt áhrifamesta atriði sýningarinnar.

Rán Ragnarsdóttir var glæsileg Helga og þoldi vel auknefnið. Eins og hæfir í nútímaaðlögun veit hún hvað hún vill og ætlar ekki að láta undan feðraveldinu en á engra annarra kosta völ. Langur bragur hennar um örlög sín, ástina sem aðeins olli henni harmi og kvöl, var skínandi vel fluttur. Það er vel gert af Hafsteini og Ólíver að gera hana að raunverulegri og gildri persónu sem hún er varla í sögunni.

Hver einasti leikari var réttur maður á réttum stað í þessari sýningu og allir nema aðalleikarar fara með fleiri en eitt hlutverk. Fyrst vil ég nefna Hermund bróður Gunnlaugs sem Kjartan Darri Kristjánsson gerði í senn yfirgangssaman og réttsýnan. Hallgrímur Ólafsson var myndarbóndi og atriðið um drauminn milli þeirra Þorsteins og Helgu var vel samið og afar vel flutt. Félagar Gunnlaugs í ferðum hans, Hallfreður vandræðaskáld (Birta Sólveig Söring Þórisdóttir), Þorkell svarti (Ilmur Kristjánsdóttir) og Skúli Þorsteinsson (Selma Rán Lima) voru hver öðrum skemmtilegri og alveg ómissandi. Ólafía Hrönn verður ógleymanleg sem Eiríkur jarl sem fannst svo óskaplega erfitt að vera jarl, Örn Árnason var glæsilegur Ólafur Svíakonungur sem verður svo óvænt örlagavaldur í lífi fóstbræðranna. Pálmi Gestsson túlkaði sorg Illuga eftir sonarmissinn afar fallega. Og ég held hreinlega að hlutverk Aðalráðs konungs hafi umbreytt Guðjóni Davíð til frambúðar, svo óstjórnlega vel heppnað var allt gervi hans, dansinn og fasið allt að hann var nánast óþekkjanlegur! Ég hvet Góa til að halda skegginu, það fer honum svo vel – og jafnvel hárinu líka.

Þetta er nú að verða æði langt og enn eru margir ónefndir, en ég get ekki nógsamlega hvatt fólk til að sjá þessa sýningu. Það á vissulega helst við um ungt fólk en ég get sagt fyrir sjálfa mig og ýmsa í mínum aldursflokki sem ég ræddi við að þetta er fyrir manneskjur á öllum aldri. Vissulega munum við Gunnlaug, Helgu og Hrafn það sem eftir er, eins og textinn klifar á. Lifi arfurinn!

Silja Aðalsteinsdóttir