Glæpasaga úr Hlíðunum
Það sem Bragi Ólafsson gerir svo snilldarlega í verkum sínum, skáldsögum og leikritum, er að leiða mann inn í aðstæður sem eru raunsæjar og eðlilegar og vinna með þær, á máta sem freistandi er að kalla ofur-raunsæjan, þangað til þær verða óbærilegar. Um leið og viðtakandi hlær geðveikislega fer honum að líða illa; hann fer að skammast sín og taka andköf þótt hann eigi enga sök á því sem fram fer. Bragi þvælir lesendum sínum og áhorfendum svo rækilega inn í það sem persónurnar taka sér fyrir hendur að þeir komast ekki hjá því að samsama sig þeim. Lesa meira
Nýtt tímaritshefti 1.10.
Út er komið nýtt hefti af Tímariti Máls og menningar þar sem að vanda kennir margra grasa.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir skrifar greinina Háskaleg og ósjálfbær samfélagstilraun þar sem hún gerir tilraun til að greina það sem fór úrskeiðis í íslensku samfélagi og leiddi til efnahagshrunsins 2008; Þorsteinn Antonsson hefur rannsakað eftirlátin gögn Elíasar Marar og fundið ýmislegt áhugavert sem hann gerir nánari grein fyrir í heftinu; Sigríður Þorgrímsdóttir frá Garði skrifar um móður sína, skáldkonuna Jakobínu Sigurðardóttur og segir frá tilurð Snörunnar og Árni Heimir Ingólfsson segir frá starfsemi Musica Nova á sjöunda áratugnum þegar Atli Heimir og Magnús Blöndal voru í fararbroddi og sömdu geysi framúrstefnulega tónlist sem reyndi stundum æði mikið á þolrifin í hlustendum og náði hámarki með heimsókn kóreska listamannsins Nam June Paik hingað til lands. Árni Finnsson gerir grein fyrir stöðunni í lofstlagsmálum eftir ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn en Stefán Pálsson tók sig til og las hrunbækurnar svokölluðu og gerir grein fyrir þeim í kjölfarið, auk þess sem Silja Aðalsteinsdóttir gerir upp síðasta leikár. Að auki eru smásögur í heftinu, ljóð, ádrepur og ritdómar.
Tímaritið kemur út fjórum sinnum á ári og kostar áskrift 6000 krónur. Hægt er að hringja í 5755600 eða senda tölvupóst: tmm@forlagid.is.
Gunnars saga Þórðarsonar
Landnámssetrið í Borgarnesi er merkilegt fyrirbæri í íslensku þjóðlífi. Fyrir utan fróðlegar sýningar um landnám Íslands og Egil Skallagrímsson hafa forráðamenn þess greinilega sett sér að endurvekja frásagnarlistina. Uppi í risi þess hafa nú þúsundir Íslendinga og gesta þeirra notið þess að hlýða á sagnalist af ýmsu tagi, og þá fyrst og fremst sýninga þeirra Benedikts Erlingssonar á Mr. Skallagrímsson og Brynhildar Guðjónsdóttur á Brák, sem báðar eru sagnalist í sérflokki. Ósanngjarnt væri að bera kvöldstund með Gunnari Þórðarsyni, sem ég upplifði í gær, við þær ofannefndu. Þó að hann hafi lifað langa og viðburðaríka ævi er hann ekki sagnamaður á við Benedikt og Brynhildi. En hann hefur tónlistina sem gestir hans þekkja og elska, og það er ekki síst hún sem gerir stundina með honum athyglisverða og skemmtilega. Auk þess er einstakt að fá að upplifa þessa lifandi goðsögn í örfárra metra fjarlægð í röska tvo tíma (með hléi). Lesa meira
Saga af görpum
Gerpla Halldórs Laxness, saga fóstbræðranna Þorgeirs Hávarssonar og Þormóðs Bessasonar Kolbrúnarskálds, er glæsilegt verk sem hefur margt til að laða að sér breiðan hóp lesenda: mikla atburðarás og lifandi lýsingar á stórum og smáum viðburðum, spennu og ofbeldi, óleyfileg erótísk sambönd, einlæga vináttu og heitar ástir. Hún hefur fornlegan stíl, er fyndin og hefur djúpan og brýnan boðskap. Og hún hefur – síðast en ekki síst – þá dásamlegu blöndu af einlægum tilfinningum og háði sem einkennir bestu bækur Halldórs. Enda gerði ég hvort tveggja að hlæja og gráta í Þjóðleikhúsinu í gærkvöldi þegar Baltasar Kormákur frumsýndi leikgerð sína og Ólafs Egils Egilssonar á sögunni. Lesa meira
Eyja glataðra sálna
Þeir eru sammála um það Sjón og breski hagfræðiprófessorinn Robert Wade, sem hélt fyrirlestur í Reykjavík fyrir helgi, að kreppan núna, þótt kröpp sé, hafi ekki drepið nýfrjálshyggjuna. Hún lifi og muni fara aftur á kreik þótt hún hafi kannski hægt um sig akkúrat núna. Þetta er auðvitað svartsýni, enda er leikrit Sjóns, Ufsagrýlur, sem Lab Loki og Hafnarfjarðarleikhúsið frumsýndu á föstudagskvöldið undir stjórn Rúnars Guðbrandssonar, skilgreint sem biksvört kómedía. Kómedía af því að vissulega endar hún vel, biksvört af því hún endar vel fyrir hin illu öfl. Lesa meira
Svart og hvítt
Leiksýningarnar tvær sem ég sá um helgina voru býsna ólíkar. Ekki segi ég kannski að ég hafi farið öfganna á milli en ekki langt frá því. Á föstudagskvöldið sáum við hjónin Tilbrigði við stef eftir Strindberg og Þór Rögnvaldsson í salnum uppi í Iðnó. Í gær lá leiðin á Algjöran Sveppa eftir Gísla Rúnar Jónsson í Íslensku óperunni. Hvort tveggja voru skemmtilegar sýningar en svolítið eins og svart og hvítt. Lesa meira
Hnípin þjóð í vanda
Inni í geysistóru fuglabúri híma sjö manneskjur. Við og við hellast yfir þær stórir haugar af gluggaumslögum sem þær síðan vaða í. Haugarnir hækka og hækka. Þær gera fálmkenndar tilraunir til að taka á málunum, flokka umslögin, raða þeim, en sumir halda bara á þeim í fanginu; æ stærri fangfylli. Meðan á þessu gengur segja þær hver annarri sögur eða segja skoðanir sínar á hversdagslegum hlutum – hvað það sé hroðalega mikið vatn í hakkinu sem okkur er selt – eða leita ráða um hvað þær eigi að hafa í matinn. Þetta er ekki ólíkt því hvernig við tölum þegar við hittum fólk sem við þekkjum lítið, kannski í fermingarveislum – frá því sem við vorum að fá okkur, frá undarlegum atvikum sem komu fyrir okkur sjálf eða einhvern í kringum okkur. Lesa meira
Mala domestica
Heimilisböl er verra öðru böli, út á það ganga ófá leikrit og sögur, enda óhamingjusamar fjölskyldur óhamingjusamar hver á sinn hátt, eins og skáldið benti á. Í leikriti Sigtryggs Magnasonar, Bráðum hata ég þig, sem var frumsýnt í Nemendaleikhúsinu í gærkvöldi, hittum við fjórar húnvetnskar systur. Steinunn, Snæfríður og Anna búa enn á heimaslóðum, Halla ein hefur slitið sig þaðan, farið „suður“. En daginn sem leikritið gerist kemur hún aftur heim af því mamma hennar er dáin og hún ætlar að mæta í jarðarförina. Í rútunni hittir Halla Árna, sem er á leið í Víðidalinn líka, og kippir honum með sér í jarðarför og erfisdrykkju þótt hún hafi aldrei séð hann áður. Lesa meira
,,Þetta er teater”
Margt kom mér skemmtilega á óvart þegar ég fór að lesa mér til um Faust í tilefni af uppsetningu Vesturports á samnefndu verki á stóra sviði Borgarleikhússins. Til dæmis það að persóna þjóðsagna og bókmennta á sér raunverulega fyrirmynd ef marka má Salmonsens konversationsleksikon frá 1918, dr. Johann Faust, þekktan farandspámann og svartagaldramann sem fæddur var um 1490. Hitt líka að hann var orðin fræg sögupersóna á mörgum bókum áður en Marlow skrifaði sitt fræga leikverk um hann (1589), og fjölmörg leikrit fyrir brúðuleikhús og manna fylgdu uns Goethe tók til við hann um aldamótin 1800. Síðan hefur lítið lát orðið á endursköpun þessara sagna í bókmenntunum. Lesa meira
Fokking fokk – sorrí
Myndin á plakati leikritsins Munaðarlaus sem var frumsýnt í Norræna húsinu í gær (8.1.10) virðist við fyrstu sýn alveg út í hött, en hún öðlast mikinn merkingarauka þegar maður er búinn að sjá sýninguna. Á myndinni eru tvö lítil systkini, dálítið stærri stelpa, alvarleg og ábyrg á svip, og skælbrosandi yngri bróðir. Þau eru í náttfötum, og á bak við þau er jólatré. Það er greinilegt að hún heldur verndarhendi yfir honum. Lesa meira