Slegist við drauga
 |
| Baldur Þór Ingólfsson í hlutverki Tarsans apabróður í Gretti. |
Eftir nokkrar frumsýningar á litlum sviðum með innilegri nálægð og þrunginni stemningu var fantagaman að láta berast með stríðum straumi gesta inn á frumsýningu Grettis í stóra sal Borgarleikhússins á sunnudagskvöldið, hlusta á fjörlegt mas og hlátra og skoða nýjustu tísku þotuliðsins í kringum sig. Sýningin var alveg í takt við salinn: fjölmenn, litrík, hávær, glöð og getnaðarleg.
Söngleikurinn Grettir eftir þrístirnið Egil Ólafsson, Ólaf Hauk Símonarson og Þórarin Eldjárn er bráðum þrítugur en á ekki verr við núna en 1980; kannski betur. Hér er deilt á peningahyggju og frægðarfíkn, en áherslan er þyngst á óhollustu afþreyingariðnaðarins. Það er gegn honum, einkum sjónvarpi, sem litla systir Grettis, hin dulmagnaða Gullauga (Arnbjörg Hlíf Valsdóttir), magnar upp drauginn Glám (Magnús Jónsson). Hún á ekki von á að hann eyðileggi líf bróður hennar þó að hún hefði kannski átt að sjá það fyrir. Grettir er einmitt fræg sjónvarpsstjarna á vafasömum forsendum. Glámur gerir usla í sjónvarpinu uns Grettir er fenginn til að berja hann niður. Hann hefur Glám undir en Glámi tekst samt að opna augu Grettis fyrir villiljósum frægðarinnar; eftir það þolir Grettir ekki blossa papparassanna og því fer sem fer. Í flótta hans má sjá forspá um afdrif Díönu prinsessu …
Halldór Gylfason er augljóst val í aðalhlutverkið. Hann á auðvelt með að vera aftanúrkúlegur amlóði, og umbreytingin í líkamsræktargaurinn var ekki ósannfærandi (sniðugt vöðvagervi Sigríðar Rósu Bjarnadóttur). Síst tekst Halldóri upp í lokin þegar angistin heltekur Gretti; þar hefði meiri innlifun átt við. Innlifunina átti Jóhann Sigurðarson sem leikur tragískt hlutverk Ásmundar föður Grettis og syngur best. Margræð örlög hans, mannsins sem apabúningurinn grær við, snerta mann einkennilega djúpt. Arnbjörg Hlíf fær að syngja flottasta lagið og gerir það skínandi vel.
Rúnar Freyr Gíslason stýrir sýningunni af öryggi og dansar Láru Stefánsdóttur eru fjörugir. Erfitt er í þeim atriðum að sleppa augum af Álfrúnu Örnólfsdóttur, svo tjáningarrík er hún í hreyfingum. Hallur Ingólfsson sér um tónlistina ásamt hljómsveit á sviðinu. Lögin eru fæst eftirminnileg en góðir toppar. Vel hefði mín vegna mátt lækka í hljómsveitinni, en fyrst og fremst verður allþreytandi í langri sýningu að hlusta á allt – bæði tal og söng – úr mögnurum. Verður ekki hjá því komist?
Allólík var tilfinningin á og eftir sýningu Þjóðleikhússins á Hjónabandsglæpum Erics-Emmanuels Schmitt. Eiginlega eru þessar tvær sýningar góð dæmi um þær andstæður sem leikhúsið býður upp á. Hér eru bara tvær persónur sem takast á um fortíð og nútíð til að skapa sér framtíð. Tveir leikarar, einn hægindastóll, eitt borð, einn stóll, bókahilla, mynd á vegg, engin blikkandi ljós eða live músík. Engir hátalarar. Allt sem þau tala um varðar þau tvö – og þó okkur öll og allt mannkyn, því sambúð og samskipti kynjanna ganga þvert á lönd og kynþætti. Og ekki er grimmdin minni en í Gretti þó að hér sé ekki annar Glámur en lygin og blekkingin sem á svo auðvelt með að ræta sig í samböndum milli fólks ef óttinn er annars vegar. Óttinn við svik, óttinn við missi, óttinn við að vera ekki nógu góður.
Edda Heiðrún Backman stýrir stórleikurunum Elvu Ósk Ólafsdóttur og Hilmi Snæ Guðnasyni í þessum lífshættulega skylmingaleik hjóna í Kassanum, og maður er ekki samur eftir atganginn.
Á laugardaginn hlustaði ég á Marie Darrieusecq segja frá leikritinu sem hún er að skrifa fyrir Þjóðleikhúsið. Hugmyndin reyndist ekki eins úr lausu lofti gripin og ætla mætti – að ungur franskur höfundur skrifi sitt fyrsta sviðsverk fyrir leikhús á Íslandi. Hún er hér núna í sjöunda sinn, búin að vera með Íslandsdellu síðan hún var varla meira en unglingur. Það fyndna er að þetta vissi Arthur Nauzyciel, væntanlegur leikstjóri sýningarinnar, ekki þegar hann réði hana til verksins! Hann langaði bara til að vinna með henni. Svo valdi hún Sjón til að vinna íslenska gerð leikritsins með sér, því hún vill ekki ‘þýðingu’ heldur íslenska frumsköpun á verkinu. Þetta er tilhlökkunarefni!
Silja Aðalsteinsdóttir, Viðskiptablaðið 27. apríl 2007