Námskeið fyrir verðandi feður
 |
Hellisbúinn er orðinn faðir. Bjarni Haukur Þórsson, sem setti okkur nákvæmlega inn í kynjabaráttuna í hinum vestræna heimi um þúsaldamót í einleiknum Hellisbúanum, heldur í nýjum einleik, Pabbanum, skyndinámskeið í því að verða pabbi. Og ef marka má hláturinn, skrækina og hvininn í frumsýningargestum í Iðnó í gærkvöldi þá er hér kominn annar langlífur smellur.
Bjarni Haukur er einn á sviðinu (sem Egill Eðvarðsson hannar) en hefur umtalsverða hjálp af kvikmyndatækni. Í bíómyndbrotunum leikur Lára Sveinsdóttir konu Bjarna í verkinu og móður sonarins sem hann eignast. Þessi myndbrot voru ágætlega gerð og skemmtileg en eitthvað var að hljóðinu í henni á frumsýningu, styrkurinn var ýmist of mikill eða of lítill.
Í leiknum dregur Bjarni Haukur upp skýra mynd af lífi venjulegra ungra hjóna á Íslandi í samtímanum, lífsstíl þeirra og kröfunum sem gerðar eru til þeirra. Allir í salnum þekktu greinilega vel til þegar kröfurnar hófust um að parið fjölgaði sér. Þegar þau eru orðin ólétt minnkar ekki vandinn – hvernig á verðandi pabbinn að haga sér við þá barnshafandi, hvernig kerru á að kaupa (”þú ert það sem þú ýtir”) og stærsta spurningin: Hvernig fæðingu viljið þið hafa? Hann vílar ekki fyrir sér að leika þremenninga í skoðun, pabba, mömmu og lækni, og man ég ekki eftir að hafa séð kvenskoðun framkvæmda á sviði fyrr. Fæðinguna tekur hann líka og tók svo á að svitinn rann niður andlit hans. Það var flottasta atriðið – og það viðkvæmasta líka. Lýsingin á barninu og lífinu með því fyrstu vikurnar voru líka ansi fínar, ekki síst viðbrögð gesta: “Ker er dædastur??” Ég minnist einnar gamallar frænku sem kitlaði dóttur mína undir hökunni þangað til hún fór að hágráta. Þá sneri sú gamla sér að mér og sagði hneyksluð: Hún er mannafæla stelpan! Ja, sagði ég, hvernig fyndist þér ef til þín kæmi bláókunnug manneskja og færi að pota í hálsinn á þér og skæla sig framan í þig. Myndi þér ekki bregða?
Eins og Bjarni Haukur leggur áherslu á hefur föðurhlutverkið breyst umtalsvert á undanförnum áratugum. Áður var körlum markvisst ýtt út og lokað þegar börn fæddust; ekki mátti draga úr dul kvenna með því að sýna eiginmanninum þær í niðurlægjandi aðstæðum. Nú eru þeir ekki bara viðstaddir fæðinguna sjálfa heldur líka kvenskoðanir á meðgöngu, eins og áður gat. Fegin er ég að vera ekki á barneignaraldri! Það er líka ætlast til að þeir taki fullan þátt í umönnun ungbarna eins og Bjarni sýnir í drepfyndnum atriðum. Athuganir hans á hegðun barna eru smellnar, til dæmis sú ábending hans að börn þurfa ekki dót og skemmtanir fyrir stórfé, þeim nægir hafa næði til að uppgötva eigin líkama og grípa tilfallandi hluti á heimilinu.
Það sem ekki hefur breyst samkvæmt Pabbanum er eðlismunurinn milli kynjanna. Karlinn er ennþá, ef marka má verkið, óttalega vitlaus og vandræðalegur frammi fyrir þessu stóra máli, en konan veit allt betur – fréttir allt fyrst og hefur fulla stjórn á hlutunum. Fyrir utan auknar skyldur og meðvitund um þær virðist ekki mikið hafa breyst síðan Willy Breinholst skrifaði um vandann að vera pabbi.
Það kemur ekki ýkja margt á óvart þeim sem lengi hefur lifað í veröldinni í sýningu Bjarna Hauks. Satt að segja mætti vel halda fram að hún sé klisjusafn. En klisjur eru klisjur af því þær eru endurteknar oft, og það eru þær iðulega af því þær eru sannar, og okkur þykir rosalega gaman að heyra þær einu sinni enn ef vel og skemmtilega er með þær farið. Það gerir Bjarni Haukur undir styrkri stjórn Sigurðar Sigurjónssonar. Einstaka sinnum mátti sjá bein áhrif frá leikstjóranum í svipbrigðum leikarans en ekki til vansa. Ég var aðeins meira í vafa um raddblæ Guðna Ágústssonar sem brá fyrir. Hann var fyndinn á snyrtipinnanum fæðingarlækninum en ekki víðar. Takk fyrir góða skemmtun.