Dagbók flettarans fram til jóla
 |
| Áhættuljóð Sindra |
Fyrsta úrklippan er úr Mogga á mánudaginn fyrir jól með frétt af prófessor í þýsku í Tarragona á Spáni sem er að semja íslensk-katalónska orðabók á eigin vegum. Byrjaði á að semja orðasafn fyrir vini sína sem voru á leið til Íslands og er nú langt kominn með alvöru orðabók. Það sem mesta athygli vakti var að maðurinn hefur aldrei komið hingað! “Í tvö skipti hef ég næstum farið til Íslands,” segir hann, “en verðið hélt mér heima í bæði skiptin, ég vonast samt til að komast einn daginn.” Ef hann meinar virkilega verðið en ekki veðrið þá finnst mér að menntamálaráðherrann eigi að bjóða manninum heim.
Ansi finnst mér gott hjá Bubba að slá Íslandsmet í sölu á tónlistarmynddiski eins og Moggi sagði frá á þriðjudag. Þetta er diskurinn með afmælistónleikunum í Höllinni í sumar og unglingurinn í fjölskyldunni segist gráta fögrum tárum þegar hún horfi á hann syngja Rómeó og Júlíu. Mér finnst það líka met að geta haft slík áhrif á sextán ára stelpu – þau sömu og á ömmu hennar! Svo seldi hann svo rækilega upp á Þorláksmessutónleikana að hann þurfti að endurtaka þá á annan. Geri aðrir betur. Mér líkaði þó ekki það sem hann sagði um þjóðsönginn í aðalsmannsspjalli í Mogga á föstudaginn: “Textinn er góður hjá Matta en sjálf laglínan er hryðjuverk við hinn almenna söngunnanda.” Ég elska eitt eilífðar smáblóm!
Í Fréttablaðinu á þriðjudag stöðvaðist ég við óhugnanlega mynd af manni sem stendur í ljósum logum. Þegar ég rýndi í svipinn á þeim sem sá logandi er að heilsa sá ég að þar var enginn annar en Sindri Freysson skáld og myndin reyndist vera úr nýrri ljóðabók hans, (M)orð og myndir (JPV), sem skreytt er ljósmyndum Hákonar Pálssonar. Til skýringar myndinni með viðtalinu (sem khh tók við ljósmyndarann) segir Hákon: “Einfaldasta aðferðin til að fá mann til að loga á ljósmynd er að kveikja í honum. Við gerðum það bara”! Sá sem tók áhættuna hefur atvinnu af slíku, hann er áhættuleikari, en “missti töluvert af hári í tökunni,” segir Hákon. Ja, mikið er á sig lagt fyrir ljósmynd.
“Fullar sættir í Skálholti” sagði í fyrirsögn í Fréttablaðinu sama dag, Hilmar Örn hefur verið ráðinn listrænn stjórnandi tónlistarstarfs á hinu forna biskupssetri. Það var gleðiefni svona rétt fyrir jólin, en enn kemur engin viðhlítandi skýring á þessari undarlegu uppákomu. Þarna liggur eitthvað undir sem okkur hefur ekki verið sagt.
Við lá að það fyki í mig þegar ég las fyrirsögnina á umsögn í Mogga á miðvikudaginn um geisladisk Guðrúnar Jóhönnu Ólafsdóttur og Víkings Heiðars Ólafssonar með sönglögum Griegs og Schumanns. Umsögnin er mjög lofleg, fallega útlistað hvers vegna diskurinn er sú gersemi sem hann er. En fyrirsögnin er svo innihaldslaus klisja að ætla mætti að greinin fjallaði um árshátíðarskemmtun í barnaskóla: “Vel að verki staðið”! Vandalaust hefði verið að velja önnur orð beint úr umsögninni, til dæmis “Óskabörn þjóðarinnar”, Ferskur blær”, “Listfengi og snerpa”, “Sannfærandi sögumenn”, “Krassandi náttúrustemningar”, “Hrífandi list”, “Klukkuhreinn söngur og tær tónn” …
Kolla talar við Vilborgu Dagbjartsdóttur í Blaðinu á fimmtudaginn i tilefni af því að út er komið safn barnasagna og -ljóða Vilborgar undir heitinu Fugl og fiskur (JPV). Hún segist ekki setjast niður vegna þess að hún ætli að skrifa handa börnum heldur verði skáldskapurinn til innra með henni. Seinna kemur þá í ljós hverjum hann hentar sérstaklega. Reynar er það svo með það sem frá Vilborgu kemur að flest er það fyrir fólk á öllum aldri; ljóðin í Fugli og fiski eru til dæmis úr ljóðabókum hennar sem gefnar eru út fyrir fullorðna, en þau fjalla um börn eða eru lögð börnum í munn. Börn og fullorðnir leggja líka ólíkan skilning í mörg þeirra, en allir njóta þeirra. Hugsun Vilborgar er svo tær að hún nær til allra þó ekki sé það á sama hátt.
Við Emily Brontë fengum nafnlausan ritdóm í Fréttablaðinu á Þorláksmessu. Ákveðin vísbending var þó þegar sagði að gagnrýnandinn hefði lesið bókina fyrst fyrir rúmlega þrjátíu árum á ensku. Þar með voru rýnar Frbl. úr leik nema menningarritstjórinn og Súsanna. Verandi kvenmaður líka býst ég ekki við að Súsanna myndi flagga þessari tímalengd þannig að ég geri því skóna að Páll Baldvin feli sig bak við nafnleyndina – þó að nafnleynd sé ekki hans stíll. Ritdómurinn er allur með neikvæðum formerkjum sem gerir hann fremur þreytandi aflestrar. “Því verður ekki neitað að Wuthering Heights er meðal þekktustu verka breskrar ritlistar …” Af hverju vill hann neita því? Og litlu seinna: “… verður ekki litið framhjá því að Emily Brontë gefur mynd af harðneskulegu og kreddufullu samfélagi þar sem ekki er pláss fyrir tilfinningar …” Vildi hann endilega líta framhjá því? Gagnrýnandinn dissar líka þýðinguna, finnst hún of nútímaleg, jafnvel svo að heimur sögunnar verði á köflum fáránlegur. Satt að segja veit ég ekki alveg hvað hinn ónefndi á við, en minnist þó orða Julians D’Arcy enskukennara við Háskólann sem sagði að nú ættu Íslendingar að því leyti betra en Englendingar að þeir gætu lesið þessa bók á sínu máli án erfiðleika, það gætu venjulegir enskir lesendur ekki lengur. Honum fannst þetta líka “akkúrat frábær bók fyrir Íslendinga,” eins og hann segir í bréfi, “þeir skilja landslagið og draugaganginn og ástarheift Heathcliffs jafnvel betur en margir Englendingar.” En bókin fær bara 3 stjörnur í Fréttablaðinu og það er mér að kenna því bók sem hefur lifað í 160 ár hlýtur sjálfkrafa að fá 5 stjörnur. Alla vega fjórar. Og ég sem var að vonast til að fá eins og Þórunn Valdimarsdóttir fékk frá Illuga: Þetta er ósköp einfaldlega frábær saga og ekki á henni veikan blett að finna! Manni verður ekki alltaf að ósk sinni.
“Sérhver maður er áhugaverður, ekki síst þeir sem fara sínar eigin leiðir,” segir Einar Már í fínu viðtali við pbb í sama blaði, og vel gæti Emily tekið undir það. Hann segir svo fallega að sameiginlegur þáttur í bókum sínum sé “að minna á hið gleymda” enda sé það markmið hans með sögulegum skáldsögum sínum. Fáum hefur heldur tekist betur en honum að skapa myndir af liðnum tíma með orðum.
Þegar ég fletti síðustu Lesbók aftur sé ég að ég hef ekki gefið henni mikinn tíma, enda jólin háskalega nærri þegar hún kom út. Ekkert hef ég lesið almennilega í henni nema ágætt viðtal Sigurbjargar Þrastardóttur við Braga Ólafsson og ritdóm Jóns Ólafssonar um Óvini ríkisins eftir Guðna Th. Jóhannesson (MM). Þann ritdóm hefði ég þegið í TMM!