Milljarðamærin snýr aftur
 |
Nú líður að frumsýningu Leikfélags Reykjavíkur á verki svissneska leikskáldsins Friederich Dürrenmatt, Milljarðamærin snýr aftur, hún verður 27. febrúar. Sagan gæti hæglega verið sprottin úr íslenskum samtíma en verkið er skrifað fyrir meira en hálfri öld. Íbúar ónefnds bæjarfélags í efnahagshruni eygja vonarglætu um endurreisn en hún felur í sér blóðuga fórn. Leikstjórn er í höndum Kjartans Ragnarssonar en nokkuð er um liðið frá því að hann leikstýrði síðast hjá Leikfélagi Reykjavíkur. Margar af þeim leiksýningum sem hann hefur tekið þátt í að skapa hafa orðið eftirlæti áhorfenda og gengið fyrir fullu húsi í langan tíma. Það eru þau Jóhann Sigurðarson og Sigrún Edda Björnsdóttir sem leika aðalhlutverkin og Hilmir Snær Guðnason verður í hlutverki allra þriggja fyrrverandi eiginmanna Milljarðamærinnar. Alls taka um tuttugu manns þátt í sýningunni, leikarar og tónlistarmenn. Leikmyndahönnuður og höfundur leikgerðar ásamt Kjartani er Gretar Reynisson. Gísli Rúnar Jónsson þýddi.
Der besuch der alten Dame
Þetta magnaða verk Friedrich Dürrenmatts var frumflutt árið 1956 og er löngu orðið sígilt. Það er reglulega sett upp víða um heim og hefur verið uppspretta dansverka, söngleikja og ópera enda sagan einkar mögnuð og krassandi. LR sýndi leikritið árið 1965, þá undir titlinum Sú gamla kemur í heimsókn.
Efni leikritsins
Í smábæ sem muna má fífil sinn fegurri, fyllast fátækir íbúarnir mikilli eftirvæntingu þegar Milljarðamærin snýr aftur. Hún hafði löngu áður hrökklast burt úr bænum með smán en nú eru auðæfi hennar gríðarleg og bæjarbúar hugsa sér gott til glóðarinnar. Hún lofar þeim milljörðum að uppfylltu einu skilyrði að þeir veiti henni réttlæti, en það felur í sér blóðuga fórn. Í fyrstu er tilboðið dæmt siðlaust en samt sem áður heilla peningarnir. Íbúarnir fara smám saman að eyða og spenna líkt og þeir eigi von á batnandi fjárhag, því það þarf bara einn að taka af skarið. Er siðferðið falt fyrir peninga? Og getum við elskað og hatað á sama tíma?
Friedrich Dürrenmatt er fæddur í Sviss 1921 og lést árið 1990. Prestssonur. Hann lagði stund á margvísleg fræði: Listasögu, guðfræði, líffræði, málvísindi, heimspeki en lauk aldrei við doktorsritgerð sína um Sören Kirkegaard, fékk lélegar einkunnir og lenti upp á kant við kennara sína. Hann málaði töluvert á yngri árum og dreymdi hálfpartinn um að verða listmálari en „þoldi ekki að mála alltaf það sama.“ Heimspekin átti einnig vel við hann en ógjörningur að lifa af henni. Hann varð rithöfundur vegna þess að honum fannst hann ekki vera fær um annað. „Það sem ég hef skrifað fyrir leikhús er einhvers staðar mitt á milli hugsunar og málverks.“
Hann skrifaði, kvikmyndahandrit , óperutexta, skáldsögur og um tuttugu leikrit sem hann kallaði flest gamanleiki vegna þess að „gamanleikurinn er óþægilegur en nauðsynlegur“, og eina formið sem getur sýnt veröld sem er án fótfestu í siðferðilegum og trúarlegum efnum. „Gamanleikurinn byggist á formlausum heimi sem er um það bil að fæðast og því í takt við umbrotatíma sem við lifum á.“ Milljarðamærin snýr aftur, sem hann kallar sorglegan gamanleik, er lang þekktasta leikrit Dürrenmatts, ásamt Eðlisfræðingunum. Leikfélag Reykjavíkur hefur sýnt bæði þessi leikrit og þau hafa verið á fjölum leikhúsa um allan heim frá því þau voru skrifuð fyrir fimmtíu árum.