Dagbók flettarans í miðjum maí

17. maí 2006 · Fært í Dagbók flettarans, Á líðandi stund 
Hin umdeilda Silvía …

Annað stórmál undanfarinna daga er ölvunarakstur Eyþórs Arnalds. Mér finnst pilturinn hafa sýnt alvarlegt dómgreindarleysi og svo ótrúlegan skort á sjálfstjórn að hann geti ekki verið hæfur stjórnmálamaður. Þetta eru væntanlega mikilvægustu vikur í opinberu lífi hans, hann er um það bil að leggja undir sig Suðurland, og þá drekkur hann sig fullan, sest undir stýri og hættir lífi sínu, sambýliskonu sinnar og annarra vegfarenda. Afleitt.

Í Viðskiptablaðinu í dag skrifar Katrín Anna Guðmundsdóttir um furðuleg viðbrögð formanns Sjálfstæðisflokksins við dómgreindarleysi Eyþórs og bendir á að tengslanet karla og hinir svokölluðu “boys’ clubs” séu “oft á tíðum nefndir sem ein ástæða þess að karlar eiga auðveldara með framgang á vinnumarkaði og stjórnmálum. Þetta felur í sér stuðning þegar í harðbakkann slær,” segir hún. Þann stuðning eiga konur ekki vísan eins og Katrín Anna nefnir mörg dæmi um.

Ég hafði óskaplega gaman af viðtali Bergþóru Njálu Guðmundsdóttur við Guðna Franzson klarínettuleikara í Tímariti Mbl á sunnudaginn. Guðni segir skemmtilega frá uppvaxtarárum sínum á Keldum þar sem móðir hans var einn helsti sérfræðingurinn í mæðiveiki í rollum. Svo var hann “Skeggjabarn” eins og ég og fleiri, en meiri áhrif á hann höfðu tónlistarkennarar eins og eðlilegt var, til dæmis Gunnar Egilsson sem lokkaði hann með lævísi í gegnum unglingsárin þegar flestir hætta í tónlist. Þau Lára dansari hafa verið í London í tvö ár en eru komin aftur heim, góðu heilli, og ætla að stofna framsækinn listaskóla með nýju sniði. Gangi þeim vel.

Í þessu Tímariti er líka stórmerkilegt viðtal Orra Páls Ormarssonar við unga konu, Helgu Lilju Aðalsteinsdóttur (no relation) sem er nýkomin heim úr margra mánaða dvöl í Kenýa. Ég get alveg lamast af aðdáun á fólki sem leggur svona lagað á sig, sér til þroska og öðrum til gagns, og mann langar mest til að láta allt spariféð sitt ganga beint til skóla eins og þess sem Helga Lilja starfaði við í stærsta fátækrahverfi Afríku (sem er reyndar búið að leggja niður núna af fjárskorti). Allir sem hyggja á svipaðar ferðir og Helga ættu að kynna sér þetta viðtal við hana sem geymir gagnlegar upplýsingar og ábendingar auk persónulegra frásagna.

Ég var svo heppin í fyrra að sjá leiklesturinn á Sögunni af bláa hnettinum í London undir stjórn Jóns Gunnars Þórðarsonar, og ég gladdist þegar ég las í Mogga á sunnudaginn að honum hefur tekist að fá leikhúsið þar sem lesturinn fór fram til að taka verkið til sýninga. Frumsýningin verður á föstudaginn langa að ári. Þangað fer ég ef ég lifi!

Rosalega varð ég hissa þegar ég las í Mogga á fimmtudaginn var að bara tæplega átta þúsund (8000) ávísanir frá bókaútgefendum og Glitni hefðu skilað sér í bókabúðirnar – af þeim eitt hundrað þúsund (100 000) sem voru sendar inn á heimilin. Níutíu og tvær milljónir ónotaðar! Skömm er að.

Auðvitað vorkennir maður Dorrit að hafa verið stöðvuð á flugvelli í Ísrael, það er alltaf andstyggileg lífsreynsla – ég tala nú ekki um í landi þar sem manndráp af tilviljun og /eða ásetningi eru daglegt brauð. Lögreglunni hefði vel getað dottið í hug að skjóta hana á staðnum af því hún var uppi með kjaft. En það var vissulega ekki skylda lögreglunnar á staðnum að vita að Ísland hefði forseta – eða jafnvel að Ísland væri til.

Ég gæti ekki verið meira ósammála Súsönnu Svavarsdóttur um verkefnaval Þjóðleikhússins, ef marka má grein hennar um það í Fréttablaðinu 9. maí. Hún er bara ánægð með Eldhús eftir máli og Pétur Gaut, annað finnst henni allof “gáfumannalegt”. Ég verð að segja að mér finnst verkefnavalið sýna metnað og stórhug – í bland við grín og gaman. Vitaskuld er erfitt að deila við hana um Túskildingsóperuna því þar ræður smekkur, einkum á tónlist Kurts Weill – það er eins og með Silvíu Nótt, annað hvort ertu með eða móti. Ég er með. Og Virkjunin er í minningunni djöfulli flott sýning og þó að hún hafi verið sundurlaus eru atriði úr henni eins og brennd í minnið – til dæmis þar sem sungið var fagurlega um litla lækinn sem löngu er kominn ofan í jarðgöng ásamt öðrum sprænum á svæðinu. Svona eigum við eftir að syngja um Jöklu … Það var virkilegur skaði hvað margir misstu af þeirri sýningu vegna harkalegrar gagnrýni. Svo nefndi Súsanna ekki sýninguna Frelsi sem laðaði ótalmargt ungt fólk í leikhúsið.

Súsanna var líka óánægð með Fagnað Pinters. Breski gagnrýnandinn Michael Billington sagði frá því á málþingi á frumsýningardag að yfirleitt skildu gagnrýnendur ekkert í Pinterleikritum við fyrstu sýn og hefðu margir haft um þau mörg og ljót orð sem þeir síðan þurftu að éta ofan í sig þegar verkin voru sýnd aftur. Slík tækifæri fær maður ekki oft á Íslandi, hér verðum við að skilja strax eða ekki. En ennþá hefur Súsanna tækifæri til að sjá sýninguna aftur…

Bakþankar Fréttablaðsins hafa verið ansi góðir margir undanfarið. Guðmundur Steingrímsson var fínn að vanda á laugardaginn var þar sem hann bendir á að lífsgæðakapphlaupið sé liðin tíð en við hafi tekið lífsgæðakappaksturinn. Þórhildur Elín Elínardóttir fór hraðferð yfir líf konu í sínum pistli í gær sem var yndislegur - og endar á þeirri merkilegu þróun þegar ”þetta mánaðarlega” fer að tákna hina mánaðarlegu hárlitun! Og Gerður Kristný er fín í dag…

Kolbrún Bergþórsdóttir tók viðtal við Halldór Baldursson skopteiknara á laugardaginn en hann er einhver helsta prýði Blaðsins. Myndin af Halldóri er ansi skondin (Steinar Hugi myndaði), hann lítur þar upp eins og Jesús á krossinum eða Che Guevara á píslarvættismyndinni, enda er fyrirsögnin “Heilagt hlutverk skopmyndateiknarans”. Þetta ítrekar Halldór í viðtalinu og segir hlutverkið vera að “koma auga á gallana á því sem borið er á borð fyrir okkur og benda á þá. Hann verður líka að standa vörð um litla manninn.” Dæmi þessa sjáum við á myndum Halldórs dag eftir dag, vel útfærð.

Þetta minnir mig á fjöruga frásögn blaðamannsins Martins Krasnik í Week-endavisen um síðustu helgi af villtri leit hans að Salman Rushdie í New York til að spyrja hann um álit hans á hinum frægu Múhameðs-teikningum í Jyllandsposten. Eftir ótrúlegar hrakfarir og ævintýri tekst honum að komast aftan að Rushdie á velgjörðarsamkomu, pikka í bakið á honum og spyrja hvað honum finnist um teikningarnar. “Þessi um jómfrúna var nú ansi góð,” tautar Rushdie. “Ég á við hvort þetta mál með teikningarnar sé skylt þínu eigin máli eða hvort markmið þitt var göfugra…?” spyr blm. “Mér er alveg sama um markmið,” segir Rushdie, “og hver getur dæmt um það hvort markmið eru göfug eður ei?” “Einmitt,” segir blm. “Mér er alla vega nákvæmlega sama um markmið og það er íslamistunum líka,” segir Rushdie, “þetta fjallar um hvort allir megi segja það sem þeim finnst um hvaðeina og það vilja þeir ekki hafa.” “En eru skopmyndirnar ekki stuðandi og móðgandi?” spyr blm. “Pólitískar skopmyndir eiga að vera stuðandi og móðgandi. Þær eiga að stuða og þær eiga að móðga, annars getur maður bara sleppt þeim. Svo er alltaf hægt að ræða hvort þær eru fyndnar eða ekki. Til helvítis með markmiðin!”

Myndin af Barða Jóhannssyni framan á Lesbók síðast (Lisa Roze) minnir mig á eitthvað – líklega doktor Jekyll eða mister Hyde í einhverri gamalli svarthvítri bíómynd. Rosaflott. Og það verður gaman að fá tónverkið um Nornina (Häxan) á plötu. Ógleymanleg upplifun í Háskólabíó í fyrravetur.

Þetta er nú orðið æði langt, en að lokum get ég ekki að mér gert að undrast að Þorkell Helgason orkumálastjóri skuli skrifa heila grein í miðopnu Mbl. um orku og ál í gær án þess að nefna bókina sem ALLIR eru að tala um og halda ráðstefur um og málfundi, jafnt á opinberum vettvangi sem á einkaheimilum.

SA