Afturgengin ást
 |
Sjá Á líðandi stund: http://www.tmm.is/default2.asp?strAction=getPublication&intPublId=1739
Afturgengin ást
 |
| Fornar ástir rifjaðar upp. |
Leikrit Friedrichs Dürrenmatts um milljónamæringinn sem snýr aftur heim í fæðingarbæ sinn sem hún var hrakin frá, ung, örbirg og ólétt, áratugum fyrr, er eitthvert miskunnarlausasta verk sem ég hef séð. Það á sameiginlegt með verki Shakespeares um Ríkharð þriðja að verða bara óhugnanlegra og andstyggilegra því lengra sem líður á það. Ný leikgerð af því með titlinum Milljarðamærin snýr aftur var frumsýnd í Borgarleikhúsinu í gærkvöldi undir stjórn Kjartans Ragnarssonar.
Litli bærinn er gjaldþrota. Verksmiðjunni, lífsakkeri bæjarbúa, hefur verið lokað og öll önnur atvinnustarfsemi hefur smám saman lagst niður. Lestarnar eru meira að segja hættar að stoppa á litlu brautarstöðinni. Þegar milljónamæringurinn Kamilla Zachanassian (Sigrún Edda Björnsdóttir)
Já, skyldi maður ekki hafa nóg?
 |
Sjá leikdóm Á líðandi stund …
Já, skyldi maður ekki hafa nóg?
 |
Þjóðleikhúsið frumsýndi Kardimommubæinn á sunnudaginn, fullu húsi af fallegum börnum til mikillar kátínu. Selma Björnsdóttir leikstýrði og setti að ýmsu leyti sitt mark á sýninguna, til dæmis voru leikarar ungir, ljónið var póstmódern og las blöðin og dansarnir (sem Birna og Guðfinna Björnsdætur sáu um) krakkalega eróbikklegir. Sviðið hans Brians Pilkingtons er litríkt og fallegt og búningarnir (María Ólafsdóttir) blanda af fatnaði frá sjötta áratugnum og klassískum sígaunastíl. Öllum leið vel á sviðinu eins og vera bar og skemmtu sér stórkostlega.
Eins og allir Íslendingar yfir fimm ára aldru vita þá gerist sagan í hinni góðu Kardimommuborg, þeirri bestu hér á jörð. Þar er vinsælt yfirvald, Bastían bæjarfógeti (Baldur trausti Hreinsson), sem öllum vill vel en á svolítið erfitt með að taka erfiðar ákvarðanir. Hann býr við konulán því frú Bastían (Esther Talía Casey) er bæði falleg og góð. Þar er turnbúinn Tobías gamli (Sigurður Sigurjónsson) sem segir borgarbúum á hverjum degi hvað veðrið sé gott. Þar er piparjómfrúin Soffía frænka (Edda Björg Eyjólfsdóttir) sem hefur ekkert betra að gera en ráðskast með Kamillu litlu (Kolbrún María Másdóttir) sem henni hefur af einhverjum orsökum verið trúað fyrir, Þar eru líka nauðsynlegir iðnaðarmenn, rakari (Valur Freyr Einarsson), bakari (Friðrik Friðriksson), pylsugerðarmaður (Ívar Örn Sverrisson) og myndarlegur kaupmaður (Vignir Rafn Valþórsson). Samgöngumálin eru í höndum Syversens sporvagnstjóra (Vigdís Hrefna Pálsdóttir) og ótal borgarbúa í viðbót sjáum við, ekki síst barnaskara sem fyllir sviðið skemmtilega á hinni miklu barna og fjölskylduhátíð sem fyrri hluti verksins snýst um.
Á móti þessum kosmos Kardimommuborgar stillir Thorbjörn Egner kaosi ræningjanna sem búa í útjarði bæjarins. Þaðan fara þeir í ránsferðir inn í borgina til að ná sér í vistir, en þó að yfirvöld viti hvar þá er að finna og hvað þeir hafa gert af sér er ekki hægt að taka þá fasta af því að þeir hafa ljón sér til varnar. Ljónið virðist kannski ekki til stórræðanna en okkur er sagt að það hafi étið stóru tána af einum ræningjanna og það er ekkert gaman að vera étinn þó að litlu leyti sé, eins og Jónatan bendir á. Ræningjarnir eru í traustum höndum þeirra Arnar Árnasonar, Rúnars Freys Gíslasonar og Kjartans Guðjónssonar sem allir nutu þess að fá að leika og syngja þessi ódauðlegu hlutverk.
Uppeldishlutverk verksins í heild er svo fólgið í því að eyða kaos og innlima ræningjana í kosmos Kardimommuborgar, rétt eins og barn er alið upp til að verða að manni. Þeir nást í ránsferð þegar ljónið er illa fjarri og eru settir í fangelsi. Þaðan losna þeir þegar þeim tekst að bjarga hundi og páfagauk Tobíasar gamla úr brennandi turni og slökkva eldinn. Eftir það fá þeir allir sína stöðu í borgarlífinu og allir eru hamingjusamir.
Það er uppselt á Kardimommubæinn næstu mánuði og hlýtur að vera gleðilegt hvað fólk er duglegt að fara í leikhús með börnin sín. Það er líka til fyrirmyndar þegar stórt leikhús setur sína bestu krafta í að leika og syngja fyrir yngstu áhorfendurna.
Milljarðamærin snýr aftur
 |
Nú líður að frumsýningu Leikfélags Reykjavíkur á verki svissneska leikskáldsins Friederich Dürrenmatt, Milljarðamærin snýr aftur, hún verður 27. febrúar. Sagan gæti hæglega verið sprottin úr íslenskum samtíma en verkið er skrifað fyrir meira en hálfri öld. Íbúar ónefnds bæjarfélags í efnahagshruni eygja vonarglætu um endurreisn en hún felur í sér blóðuga fórn. Leikstjórn er í höndum Kjartans Ragnarssonar en nokkuð er um liðið frá því að hann leikstýrði síðast hjá Leikfélagi Reykjavíkur. Margar af þeim leiksýningum sem hann hefur tekið þátt í að skapa hafa orðið eftirlæti áhorfenda og gengið fyrir fullu húsi í langan tíma. Það eru þau Jóhann Sigurðarson og Sigrún Edda Björnsdóttir sem leika aðalhlutverkin og Hilmir Snær Guðnason verður í hlutverki allra þriggja fyrrverandi eiginmanna Milljarðamærinnar. Alls taka um tuttugu manns þátt í sýningunni, leikarar og tónlistarmenn. Leikmyndahönnuður og höfundur leikgerðar ásamt Kjartani er Gretar Reynisson. Gísli Rúnar Jónsson þýddi.
Der besuch der alten Dame
Þetta magnaða verk Friedrich Dürrenmatts var frumflutt árið 1956 og er löngu orðið sígilt. Það er reglulega sett upp víða um heim og hefur verið uppspretta dansverka, söngleikja og ópera enda sagan einkar mögnuð og krassandi. LR sýndi leikritið árið 1965, þá undir titlinum Sú gamla kemur í heimsókn.
Efni leikritsins
Í smábæ sem muna má fífil sinn fegurri, fyllast fátækir íbúarnir mikilli eftirvæntingu þegar Milljarðamærin snýr aftur. Hún hafði löngu áður hrökklast burt úr bænum með smán en nú eru auðæfi hennar gríðarleg og bæjarbúar hugsa sér gott til glóðarinnar. Hún lofar þeim milljörðum að uppfylltu einu skilyrði að þeir veiti henni réttlæti, en það felur í sér blóðuga fórn. Í fyrstu er tilboðið dæmt siðlaust en samt sem áður heilla peningarnir. Íbúarnir fara smám saman að eyða og spenna líkt og þeir eigi von á batnandi fjárhag, því það þarf bara einn að taka af skarið. Er siðferðið falt fyrir peninga? Og getum við elskað og hatað á sama tíma?
Friedrich Dürrenmatt er fæddur í Sviss 1921 og lést árið 1990. Prestssonur. Hann lagði stund á margvísleg fræði: Listasögu, guðfræði, líffræði, málvísindi, heimspeki en lauk aldrei við doktorsritgerð sína um Sören Kirkegaard, fékk lélegar einkunnir og lenti upp á kant við kennara sína. Hann málaði töluvert á yngri árum og dreymdi hálfpartinn um að verða listmálari en „þoldi ekki að mála alltaf það sama.“ Heimspekin átti einnig vel við hann en ógjörningur að lifa af henni. Hann varð rithöfundur vegna þess að honum fannst hann ekki vera fær um annað. „Það sem ég hef skrifað fyrir leikhús er einhvers staðar mitt á milli hugsunar og málverks.“
Hann skrifaði, kvikmyndahandrit , óperutexta, skáldsögur og um tuttugu leikrit sem hann kallaði flest gamanleiki vegna þess að „gamanleikurinn er óþægilegur en nauðsynlegur“, og eina formið sem getur sýnt veröld sem er án fótfestu í siðferðilegum og trúarlegum efnum. „Gamanleikurinn byggist á formlausum heimi sem er um það bil að fæðast og því í takt við umbrotatíma sem við lifum á.“ Milljarðamærin snýr aftur, sem hann kallar sorglegan gamanleik, er lang þekktasta leikrit Dürrenmatts, ásamt Eðlisfræðingunum. Leikfélag Reykjavíkur hefur sýnt bæði þessi leikrit og þau hafa verið á fjölum leikhúsa um allan heim frá því þau voru skrifuð fyrir fimmtíu árum.
Handjárn á blómin
 |
Sigurður Pálsson talar um leikritaþýðingar
Sigurður Pálsson mun fjalla um þýðingu sína á leikritinu … og þeir settu handjárn á blómin eftir Fernando Arrabal í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins miðvikudaginn 25. febrúar kl. 16:30. Hann mun einnig víkja að öðrum leikritum sem hann hefur þýtt, einkum Svölunum eftir Jean Genet, ásamt almennum vangaveltum um þýðingastarfið.
Á 35 ára ferli sem þýðandi hefur Sigurður þýtt bæði ljóð, skáldsögur, ritgerðir og leikrit. Fyrsta verkið sem hann þýddi var einmitt leikritið … og þeir settu handjárn á blómin. Leikritið fjallar um minningar, drauma og hugrenningar pólitískra fanga á Spáni, en höfundurinn sat þar sjálfur um tíma í fangelsi af pólitískum ástæðum.
Í erindi sínu ræðir Sigurður fyrst og fremst um þýðingarvinnuna við þetta verk en hann mun einnig velta fyrir sér þýðingastarfinu almennt, t.d. hvort hægt sé að læra af reynslunni og þá hvernig, þegar ljóst er að hverjum texta fylgja algjörlega ný vandamál. Hann mun þó helst dvelja við sértæk vandamál sem upp koma í leikritaþýðingum.
Auk þess að vera eitt þekktasta skáld þjóðarinnar, hefur Sigurður þýtt yfir 20 verk úr frönsku og tvö leikrit eftir Arthur Miller. Ljóð hans hafa birst í þýðingum á 10 mismunandi tungumálum, s.s. búlgörsku, ítölsku, spænsku og frönsku. Sigurður nam leikhúsfræði og bókmenntir í Sorbonne og lauk einnig prófi frá CLCF kvikmyndaskólanum. Hann hefur hlotið fjöldamörg verðlaun og viðurkenningar fyrir störf sín, s.s. Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2007 og Riddarakross Frönsku Heiðursorðunnar sama ár.
Vetrarhátíð í Reykjavík
 |
| Rósa Sigrún leikur sér að listaverkum Einars Jónssonar í Hnitbjörgum. |
ljós, listir, leikir og líf fyrir alla aldurshópa
Vetrarhátíð verður haldin dagana 13. og 14. febrúar n.k. Dagskrá hátíðarinnar er afar fjölbreytt og ættu allir að finna eitthvað við sitt hæfi: Brúðuleikhúshátíð, Eldriborgarahátíð, harmonikkuball, ljósaganga á Esjuna, tímaflakk í Grjótaþorpinu, Kærleikar, myndlistasýning frístundamálara, danslistasýning JSB, barnatónleikar Lúðrasveitar Verkalýðsins, Safnanótt og margt, margt fleira verður í boði fyrir borgarbúa og gesti hennar á Vetrarhátíð. Skoðið líka dagskrána á vefnum www.vetrarhatid.is
Einn helsti og vinsælasti liðurinn í Vetrarhátíð er Safnanótt þegar öll söfnin hafa opið hús til miðnættis og bjóða upp á alls konar skemmtun. Hún verður á föstudagskvöldið frá kl. 19-24.
SAFNANÓTT Í LISTASAFNI REYKJAVÍKUR
AMIINA, PIKKNIKK, SJÓN, ILMUR, SÖNGLEIKJATÓNLIST, SKÁKSNILLINGAR, LISTSMIÐJUR, LISTAVERKAGEYMSLUR, LISTAMENN OG LEIÐSAGNIR! OPIÐ 19-24.
Dagskrá Listasafns Reykjavíkur hefur aldrei verið jafn fjölbreytileg á Safnanótt og nú. Í öllum húsum er boðið upp á lifandi tónlist; Amiina í Ásmundarsafni, dúettinn Pikknikk í Hafnarhúsi og Ingveldur Ýr og söngfélagar á Kjarvalsstöðum.
Í Hafnarhúsinu verður rík áhersla á sýningu Alfreðs Flóka þar sem sýningarstjórinn Sjón verður með leiðsagnir og einnig býður Ilmur Stefánsdóttir upp á listsmiðju á nýrri Erró-sýningu. Sjónlistamaðurinn Óskar Ericsson verður einnig með áhrifamikið vídeólistaverk í porti.
Á Kjarvalsstöðum er skákin og sýningin Skáklist í forgrunni þar sem gestum er boðið að tefla hraðskák við unglingameistara. Margir af okkar kunnustu skákmeisturum munu heyja einvígi sín á milli með taflborðin sem eru til sýnis og listsmiðja, þar sem hægt er að búa til taflmenn, verður opin allt kvöldið. Kjarvalssafneignin verður kynnt bæði á sýningunni sem þekur alla veggi í austursal og einnig með skipulögðum leiðsögnum um listaverkageymslur Kjarvalsstaða.
Í Ásmundarsafni tekur Ásdís Ásmundsdóttir þátt í leiðsögn um sýningu á verkum föður síns og arkitektinn Pétur H. Ármannsson verður með leiðsögn um bygginguna sjálfa.
Að auki verða í boði leiðsagnir á íslensku og ensku og listamenn fjalla um sýningar sínar.
Í kaffiteríum Kjarvalsstaða og Hafnarhúss eru í boði úrvals veitingar á sanngjörnu verði allt kvöldið.
Safnanótt í Hnitbjörgum: Með heklunál í Hnitbjörgum
Rósa Sigrún Jónsdóttir teflir sínum fínlegu þráðverkum á móti efnismiklum gifsskúlptúrum Einars Jónssonar myndhöggvara. Að ganga inn í Hnitbjörg er eiginlega eins og að ganga í björg, stíga inn í heim sem er í senn framandi og fagur, en dálítið ógnvekjandi.
Rósa Sigrún Jónsdóttir útskrifaðist frá Listaháskóla Íslands árið 2001
og hefur tekið þátt í margvíslegum listverkefnum síðan.
Kl 21:00 eru svo tónleikar Önnu Jónsdóttur sópransöngkonu og Sophie Schoonjans hörpuleikara.
Fréttatilkynning frá Menningarmiðstöðinni Gerðubergi
Heimsdagur barna á Vetrarhátíð 2009 verður í Gerðubergi og félagsmiðstöðinni Miðbergi
laugardaginn 14. febrúar kl. 13.00-17.00. Boðið verður upp á spennandi listsmiðjur þar sem allir krakkar geta fundið eitthvað við sitt hæfi hvort sem þau vilja leika sjóræningja, fara í brúðuleikhús, töfra fram sápukúlur, föndra, teikna eða dansa hip hop! Í lokin verður síðan haldið fjörugt salsaball í samkomusalnum!
Myndlistin um helgina
 |