Kraftmikil og flott
 |
Sjá Á líðandi stund http://www.tmm.is/default2.asp?strAction=getPublication&intPublId=1299
Bónus fyrir borgarbúa og gesti þeirra
 |
Ókeypis aðgangur að Listasafni Reykjavíkur
Frá og með 1. janúar 2008 verður ókeypis aðgangur að Listasafni Reykjavíkur í Hafnarhúsi, Kjarvalsstöðum og Ásmundarsafni.
Þannig vill Listasafn Reykjavíkur undirstrika að safnið er hluti af sameiginlegum lífsgæðum borgarbúa sem allir eigi að hafa aðgang að. Ákvörðun um að fella niður aðgangseyri var tekin með hliðsjón af reynslu listasafna á Norðurlöndum og Englandi þar sem aðsókn hefur aukist stórlega. Á það ekki síst við hjá hópum sem menningarstofnunum hefur reynst örðugt að ná til. Við þessi tímamót vill Listasafn Reykjavíkur hvetja foreldra til að heita sér og fjölskyldum sínum að fara saman á listsýningar á árinu.
Um leið og Listasafn Reykjavíkur fellir niður aðgangseyri í öllum húsum sínum, í Hafnarhúsi, Ásmundarsafni og á Kjarvalsstöðum, er opnunartími lengdur. Frá og með 10. janúar verður Listasafn Reykjavíkur í Hafnarhúsi opið til 22:00 á fimmtudagskvöldum.
Von Listasafns Reykjavíkur er að ókeypis aðgangur að söfnunum auðgi enn frekar þá skapandi borg sem Reykjavík er og minni á að sterkt menningarumhverfi er hornsteinn nýsköpunar.
Kraftmikil og flott
 |
| Jesús og María, falleg saman. |
 |
| Júdas á ögurstundu. |
FALINN FJÁRSJÓÐUR
 |
– SÍÐASTA SÝNINGARHELGI
Hið umtalaða verk Kjarvals, Hvítasunnudagur hefur laðað að sér fjölmarga gesti frá því sýningin Falinn fjársjóður var opnuð í byrjun desember. Hvítasunnudagur er eitt merkasta verk Kjarvals í kúbískum stíl en það kom í leitirnar í Kaupmannahöfn fyrr á þessu ári eftir langa leit. Kjarval málaði Hvítasunnudag þegar hann hafði nýlokið námi við Konunglegu dönsku listaakademíuna árið 1917 og færði það vinafólki sínu að gjöf.
Sunnudaginn 30. desember er síðasti dagur sýningarinnar og af því tilefni verður Aðalsteinn Ingólfsson með leiðsögn um hana kl. 15 þar sem sjónum er sérstaklega beint að Hvítasunnudegi.
Verkið Hvítasunnudagur er í eigu Landsbankans en það er sýnt með öðrum verkum sem bankinn keypti á 120. afmælisári sínu í fyrra. Má þar nefna kolateikningar eftir Kjarval, sem fundust upp á háalofti gamla Stýrimannaskólans í Reykjavík sumarið 1994. Þá eru einnig verk eftir listamennina Finn Jónsson, Ásgrím Jónsson, Gunnlaug Scheving, Þorvald Skúlason, Nínu Tryggvadóttur, Zakarias Heinesen, Braga Ásgeirsson, Kára Svensson, Elías B. Halldórsson, Ian Sharpe, Eggert Pétursson, Guðrúnu Einarsdóttur, Georg Guðna, Hlaðgerði Írisi Björnsdóttur, Jón B. Ransú, Sigurð Árna Sigurðsson og Sigtrygg Bjarna Baldvinsson. Sýningarstjóri er Aðalsteinn Ingólfsson listfræðingur.
Æ, þessi ljúfi leiði
 |
Sjá Á líðandi stund http://www.tmm.is/default2.asp?strAction=getPublication&intPublId=1294
Listaárið 2007
 |
Sjá Pistla http://www.tmm.is/default2.asp?strAction=getPublication&intPublId=1292
Listaárið 2007
 |
Var 2007 gott listaár? Þegar rennt er yfir það í huganum stendur að minnsta kosti margt upp úr, ekki síst í myndlistinni. Ég heyri enn dyninn í Dettifossi Rúríar á Kjarvalsstöðum og finn ímyndaðan úðann leggja frá næfurþunnum kvikmyndatjöldunum sem fossrisinn æddi eftir. Sýning Jóhanns Briem í Listasafni Íslands var kærkomin heimsókn í bernskulandið. Gjörningaklúbburinn umbreytti köldu og gráu Hafnarhúsi í litríkan blúndum skreyttan kvennaheim. Eggert Pétursson kallaði þúsundir á blómasýningu á Kjarvalsstöðum, og furðu lostnir gestir stungu kolli upp úr íshafinu í verki Katrínar Sigurðardóttur á skemmtilegri sýningu Listasafns Íslands, Ó-náttúru. Í nóvember voru svo opnaðar tvær stórsýningar sem lyftu árinu í heild: yfirlitssýningar Kristjáns Davíðssonar í Listasafni Íslands og Hreins Friðfinnssonar í Hafnarhúsinu.
Á mörkum sjónlistar og tónlistar var eldorgelmessan í upphafi Vetrarhátíðar og franskrar menningarhátíðar, Pourquoi Pas. Nötrandi upplifun. Í músíkinni minnist ég annars helst Bjarkartónleikanna í Laugardalshöll í mars, heitrar Kammermúsíkhátíðar á Kirkjubæjarklaustri í ágúst og óperunnar Ariadne á Naxos í Íslensku óperunni í haust þar sem sextán íslenskir einsöngvarar áttu saman sviðið. Sérstök upplifun var að hlýða á tónleika Víkings Heiðars Ólafssonar í Salnum í maí; sá piltur er sannkölluð listahátíð einn og sjálfur.
Á mörkum sjónlistar og leiklistar var risessan á Listahátíð, átta metra háa dúkkan sem gekk á sinn einstaklega þokkafulla hátt eftir götum borgarinnar í leit að háskalega tröllinu föður sínum og heillaði stóra sem smáa.
Í bíó standa tvær þýskar kvikmyndir upp úr fyrir frábæran leik og vönduð handrit, Das Leben der Anderen (Líf annarra) og Auf der anderen Seite (Himinbrún). Báðar lýsa grimmum veruleika en missa þó aldrei vonina um að kærleikurinn bjargi manneskjunum. Reyndar er Líf annarra líklega áhrifamesta listræna upplifun mín í ár.
Vegna prentskila er þetta eiginlega listaannáll tímabilsins 1.12.06–1.12.07, og ég hef á skrifandi stundu ekki séð jólaleikrit Þjóðleikhússins í ár. Því er við hæfi að byrja leikhúsupprifjun á að minna á Bakkynjur, hina mögnuðu grískættuðu jólasýningu Þjóðleikhússins í fyrra. Í janúar var svo Dagur vonar frumsýndur hjá Leikfélagi Reykjavíkur, eitt örfárra íslenskra leikverka sem með sanni má kalla sígilt. Þar er tekist á, líkamlega en einkum vitsmunalega í auðugum texta Birgis Sigurðssonar. Annar bragur var á öreigunum í Killer Joe hjá Skámána enda snerust átökin þar um peninga fremur en lífsgildi. Peningar voru líka aðalmálið í skemmtilegustu ungliðasýningu ársins, Eilífri hamingju hjá Hinu lifandi leikhúsi. Unglingasýning ársins er söngleikurinn Leg, en barnasýning ársins í mínum huga er Skilaboðaskjóðan. Þar sigrar kærleikurinn ofureflið eins og í þýsku bíómyndunum. Tvö leikverk fjölluðu um mál málanna þessi misseri, bannfærð samskipti karla og barnungra stúlkna: Svartur fugl hjá Kvenfélaginu Garpi og Hafnarfjarðarleikhúsinu og Ökutímar hjá Leikfélagi Akureyrar. Magnaðar sýningar um sársaukafullt viðfangsefni.
Á Listahátíð kom breski leikflokkurinn Cheek by Jowl með Cymbeline Shakespeares og sýndi hvernig hægt er að sviðsetja þetta lítt sviðsvæna verk. Helgi Tómasson kom með ballettflokk sinn frá San Francisco, sá og sigraði. Að utan kom líka Vesturport með Hamskiptin í Þjóðleikhúsið. Ég fæ ennþá sting í hjartað þegar ég hugsa um Gregor Samsa í heimatilbúnu fangelsi sínu.
Eins og Gjörningaklúbburinn umbreytti Hafnarhúsi lagði Vatnadansmeyjafélagið Hrafnhildur undir sig varðskipið Óðin og umbreytti því í massífa kvennaveröld. Kannski var það kraftaverk ársins – sem reynist býsna gott þegar á allt er litið.
Silja Aðalsteinsdóttir, áramótablað Viðskiptablaðsins 2007
Æ, þessi ljúfi leiði
 |
| Honum leiðist … Hilmir Snær er Ívanov. |
Þó að efni Ívanovs eftir Tsjekhov sem Þjóðleikhúsið frumsýndi í gærkvöldi undir stjórn Baltasars Kormáks sé bæði brýnt og eins og beint úr samtímanum – karlmaður á fertugsaldri fyllist óþoli í langvarandi veikindum konu sinnar og leitar félagsskapar við unga, fallega og fílhrausta stúlku sem þar að auki dáir hann – þá minnir eitt áberandi einkenni á verkinu á að það var samið fyrir 120 árum: Persónunum leiðist og þær viðurkenna það. Á okkar tímum er leiði bannorð. Verið hress og ekkert stress! Eru ekki allir í stuði? Og undanskilið: Ef ekki þá farðu burt og feldu þig.
En Tsjekhov skrifaði um fólk sem leiddist og fannst sjálfsagt að tala um það eins og hvert annað umræðuefni. Þetta yfirstéttarfólk í Rússlandi fyrir byltingu er fórnarlömb iðjuleysisins; það hefur ekkert hlutverk, ekkert að gera nema borða, drekka og kjafta. Og ef það er svo illa sett að vera ekki vel talandi og skemmtilegt þá er viðbúið að enginn vilji félagsskap þess – og þá er voðinn vís. Eina persónan sem er í vinnu í Ívanov er læknirinn, Lvov (Ólafur Egill Egilsson), og hann hefur svo lítið að gera að hann hefur tíma til að sitja öllum stundum yfir einum sjúklingi, nefnilega Önnu, eiginkonu Ívanovs (Margrét Vilhjálmsdóttir), og skammast við eiginmanninn (Hilmir Snær Guðnason) yfir því að hann skuli ekki stunda konu sína betur og sjá til þess að hún nái bata – með því að senda hana til Krímskaga í ákjósanlegt loftslag fyrir berklasjúklinga eða að minnsta kosti tryggja henni fullkomið næði heima fyrir.
Ívanov sjálfur er heltekinn lífsleiða. Hann finnur ástina á veikri konunni fjara út í brjósti sér en getur samt ekki notið ásta ungu stúlkunnar, Söshu (Laufey Elíasdóttir), til fulls vegna þess að sektarkenndin lætur hann ekki í friði. Hann er vissulega skíthæll en ekki samviskulaus skíthæll og það eyðileggur alveg fyrir honum nautnina af sínu skítlega eðli. Læknirinn sér líka til þess að hann gleymi ekki skyldum sínum við Önnu. Þessar aðstæður ýta undir sjálfhverfu Ívanovs, hann getur ekki um annað hugsað og talað en sjálfan sig og hvað hann eigi bágt. Hvað á nú að gera við svoleiðis aðalpersónu í leikriti? Hann er ekki einu sinni fyndinn í botnlausri sjálfsvorkunnsemi sinni. Tímunum saman liggur hann bara út af í eins konar sólstól og maður finnur inn í merg hvað hann þjáist.
En það er einmitt list sýningarinnar að maður skilur ekki bara hvernig Ívanov líður og hvers vegna heldur fer að finna til með honum. Styrkur þessarar sýningar er ekki efnið, sem segja má að sé hálfgerð sápa, ekki heldur textinn, sem leikstjóri og Ólafur Egill unnu eftir enskum leikgerðum, þótt hann fljóti vel og eðlilega og sé oft hnyttinn, heldur leikurinn. Langtímum saman var eins og þátttakendur væru ekki að leika heldur lægjum við á gægjum hjá fólki sem væri að lifa þessa atburði. Veika konan á loftinu sem reynir að kæfa hóstann og reynir líka að kæfa afbrýðisemi sína og öfund út í ungu stúlkuna sem hefur allt sem hún hefur ekki. Eiginmaðurinn sárþjáður af sorg, leiða og ástarþrá. Hin konan, óttalega ung og flissandi að sjá en veit hvað hún vill. Læknirinn haldinn óeðlilegum áhuga á sjúklingi sínum. (Aðeins bar á því að Ólafur Egill væri ekki laus úr hlutverki herra Fischers í Hamskiptunum.) Svo eru aukapersónurnar sem fylla upp í myndina af þessum kima í tíma og rúmi: Shabelskí greifi (Ólafur Darri Ólafsson) sem ætti kannski að biðla til Babakínu (Ilmur Kristjánsdóttir) af því hana langar að verða greifynja og hún á peninga en hann enga; hún er bara svo leiðinleg að hann fær verki við tilhugsunina. Og það sem Ilmur gat verið innilega leiðinleg að sjá og heyra, það er heimsmet! Lebedjev (Jóhann Sigurðarson) sem er undir hælnum á konu sinni (Ólafía Hrönn Jónsdóttir, algerlega frábær) og skýtur sér með því undan allri ábyrgð á lífi sínu. Og loks trúðurinn Borkín (Þröstur Leó Gunnarsson) sem aðrir geta sparkað í að vild.
Svið Gretars Reynissonar er stílhreint og kalt með ansi haglegu opi í miðju sem gegnir ýmsum hlutverkum. Búningar Helgu I. Stefánsdóttur eru sömuleiðis stílhreinir og smart, kaldir nema þar sem þeir áttu að vera heitir. Lýsingin var iðulega óþægileg hjá Páli Ragnarssyni, eins og meiningin væri að trufla leikhúsgesti, neyða þá til að sjá ljósið. Hljóðmynd Sigurðar Bjólu Garðarssonar var sömuleiðis nokkuð frek en orkaði öðruvísi truflandi, leiddi hugsunina frá verkinu frekar en að því eins og lýsingin gerði. Tom Waits verður alltaf Tom Waits og maður fer ósjálfrátt að hugsa um hvort hann sé ekki örugglega á lífi ennþá eða …
Baltasar Kormákur hefur lagt sál sína í vinnuna við þessa sýningu og sker upp eins og hann sáir. Ívanov er vissulega ekki eins spennandi skíthæll og Pétur Gautur en hann er nær hinum venjulega Íslendingi sem ætti með léttum leik að finna sér stað í verkinu – þrátt fyrir almenna vinnuþrælkun. Fyrst og fremst er dýrmætt að fá að sjá slíka hágæða leikhúsvinnu.
Ívanov
 |
Jólasýning Þjóðleikhússins er aðlögun leikstjórans Baltasars Kormáks á Ívanov eftir Anton Tsjekhov. Verkið verður frumsýnt á á Stóra sviðinu þann 26. desember nk. og hefst sýningin kl. 20.
Ívanov var áður drífandi athafnamaður en nú, aðeins hálffertugur að aldri, er hann útbrunninn. Hann finnur hvorki orku né vilja til eins eða neins, sinnir ekki veikri konu sinni og er við það að láta vonleysið ná tökum á sér. Sasha, ung og fögur menntakona, verður yfir sig ástfangin af Ívanov og einsetur sér að bjarga honum. Titilhlutverkið er leikið af Hilmi Snæ Guðnasyni en konurnar í lífi hans leika Margrét Vilhjálmsdóttir og Laufey Elíasdóttir. Aðrir leikarar í sýningunni eru Ilmur Kristjánsdóttir, Jóhann Sigurðarson, Ólafía Hrönn Jónsdóttir, Ólafur Egill Egilsson, Ólafur Darri Ólafsson og Þröstur Leó Gunnarsson.
Þetta æskuverk Tsjekhovs fjallar ekki aðeins á heillandi hátt um sjálfselsku og vanmátt mannsins til þess að takast á við sjálfan sig og umhverfi sitt heldur er leikritið um Ívanov einnig óvenjuleg ástarsaga þar sem afar stutt er milli hláturs og gráts. Titilpersónan er ein af heillandi persónum leikskáldsins – fullur af mótsögnum, hrífandi og óþolandi í senn.
Leikstjórinn Baltasar Kormákur hefur á undanförnum árum unnið jöfnum höndum við leikhús og kvikmyndagerð. Aðlögun hans á Ívanov eftir Anton Tsjekhov í Þjóðleikhúsinu er óvenjulegt systurverkefni við kvikmyndina Brúðgumann sem byggir á sama verki og verður frumsýnd á vegum framleiðslufyrirtækisins Sagnar í janúar. Myndin var tekin upp í Flatey sl. sumar en sami leikhópur og listrænu stjórnendur standa að verkefnunum tveimur. Áhorfendum gefst því einstakt tækifæri til þess að sjá þetta heillandi verk í tveimur ólíkum miðlum.
Baltasar hefur átt farsælt samstarf við leikmyndahöfundinn Gretar Reynisson og búningahönnuðinn Helgu I. Stefánsdóttur og heldur það nú áfram en þau unnu t.d. saman að sýningunum Þetta er allt að koma og Pétri Gaut í Þjóðleikhúsinu. Um hljóðmynd sér Sigurður Bjóla en hönnuður lýsingar er Páll Ragnarsson en þess má geta að þeir tóku einnig þátt í uppfærslu Péturs Gauts. Þessi margverðlaunaða uppfærsla Baltasars hefur farið víða, hún hefur m.a. verið leikin í Barbican leikhúsinu í London og í Noregi og verður sett upp í Brussel í febrúarmánuði.
Jesus Chist Superstar
 |
Vinsæll sem aldrei fyrr
Miðarnir á rokkóperuna Jesus Chist Superstar sem frumsýnd verður í Borgarleikhúsinu þann 28. desember næstkomandi rjúka út eins og heitar lummur og þegar þetta er ritað er nær uppselt á fyrstu 10 sýningar verksins eða allt fram í febrúarmánuð.
Verkið virðist stöðugt bæta við sig nýjum aðdáendum með hverri kynslóð sem vex úr grasi og vafalítið á stóbrotin tónlist Andrew Lloyds Webber stóran þátt í því. Það má segja að nánast hálfur salur seljist á degi hverjum. Dæmi eru um að þrír ættliðir hafi tryggt sér miða á sýninguna. Segir það ekki allt sem segja þarf um hvernig brúa skal kynslóðarbilið?
Leikstjóri er Björn Hlynur Haraldsson en aðalhlutverk eru í höndum forsöngvara tveggja af vinsælli hljómsveitum landsins undanfarin ár, þeirra Krumma í Mínus og Jens Ólafssonar, Jenna, söngvara Brain Police.
Jesus Chist Superstar er sígild rokkópera frá 1970. Verkið segir frá síðustu vikunum í lífi Jesú Krists og varpar ljósi á samband hans og Júdasar Ískaríots sem er ekki sáttur við stefnuna sem Jesús hefur markað. Júdas er jarðbundinn, hann skilur ekki Jesú, sem sér hlutina í stærra samhengi og fylgir guðlegri köllun sem leiðir til krossfestingar. Þetta er heimsþekkt verk frá tuttugustu öld, boðskapurinn er sígildur og stórbrotin tónlistin lætur engan ósnortinn.
Persónur og leikendur
Jesús: Krummi Björgvins
María: Lára Sveinsdóttir
Júdas: Jens Ólafsson
Pílatus: Ingvar E. Sigurðsson
Símon: Jóhann G. Jóhannsson
Heródes: Bergur Þór Ingólfsson
Kaífas: Magnús Jónsson
Annas: Orri Huginn Ágústsson
Pétur: Bjarni Snæbjörnsson
Prestur: Pétur Einarsson
Prestur: Sveinn Kjartansson
Konan við eldinn: Kristbjörg Kjeld
Konan við eldinn: Hreindís Ylva Garðarsdóttir
Kór:
Árni Pétur Guðjónsson
Bjarni Snæbjörnsson
Davíð Guðbrandsson
Einar Örn Einarsson
Eiríkur Sveinn Hrafnsson
Erla Jónatansdóttir
Guðný Þorsteinsdóttir
Hjördís Geirsdóttir
Hreindís Ylva Garðarsdóttir
Jetta Svava Jakobsdóttir
Kristbjörg Kjeld
Kristjana Skúladóttir
María Magnúsdóttir
Pétur Einarsson
Sigríður Björk Baldursdóttir
Sigríður Friðriksdóttir
Sveinn Kjartansson
Unnur Elísabet Gunnarsdóttir
Hljómsveit:
Daði Birgisson
Bjarni Sigurðsson
Björn Stefánsson
Karl Lúðvíksson
Unnur Birna Björnsdóttir
Listrænir stjórnendur
Hljóð: Sigurvald Ívar Helgason
Söngstjórn: Hera Björk Þórhallsdóttir
Leikgervi: Sigríður Rósa Bjarnadóttir
Búningar: Dýrleif Ýr Örlygsdóttir/Margrét Einarsdóttir
Vídeó: Frank Hall
Ljós: Halldór Örn Óskarsson
Leikmynd: Axel Hallkell Jóhannesson
Tónlistarstjórn: Daði Birgisson
Leikstjórn: Björn Hlynur Haraldsson
JESUS CHRIST SUPERSTAR
Tónlist Andrew Lloyd WEBBER
Texti Tim RICE
Kynnt í samvinnu við NORDISKA ApS. – Kaupmannahöfn
SÝNINGIN TEKUR UM TVO TÍMA MEÐ EINU HLÉI.