Afsláttur í bókabúðum fyrir áskrifendur TMM
Heil og sæl, Silja. Ég fór í bókabúð Pennans í Hafnarfirði og hugðist fá afslátt á bók sem ég vildi kaupa en þar kannaðist enginn við að áskrifendur að Tímariti Máls og menningar ættu rétt á afslætti þar.
Hvernig getur maður framvísað kvittun fyrir greiðslu árgjalds ef maður
greiðir á netinu?
Með kveðju
Gunnsteinn Ólafsson
Það er ennþá einfaldara en þegar maður greiðir með korti, því þú getur
prentað út kvittunina sem kemur á skjáinn síðast, að loknu greiðsluferlinu.
Ég hef aldrei látið á þennan afslátt reyna í Hafnarfirði en víðsvegar um Reykjavík og það hefur gengið vel. Þú mátt ekki gefast upp því þetta bauð eigandi verslananna, Gunnar Dungal, af eigin hvötum og það er klaufaskapur hjá starfsfólkinu ef það hefur ekki látið upplýsingarnar ganga.
Má ég ekki setja þessi bréfaskipti okkar á heimasíðuna til að upplýsingarnar berist út?
Kær kveðja,
Silja
Jú jú það er í lagi. Bókin sem ég keypti var Ætigarðurinn – Handbók
grasnytjungsins eftir Hildi Hákonardóttur.
kveðja
Gunnsteinn
Við þetta má bæta því að þeir sem greiða með greiðslukorti geta sýnt útskrift frá kortafyrirtæki í viðkomandi mánuði. Þeir geta líka sent tölvuskeyti til silja.adal@simnet.is og beðið um kvittun.
Mannaskipti á sjónvarpsstöðvum
 |
| Þórhallur Gunnarsson forkólfur nýs spennandi þáttar á RÚV. |
Logi Bergmann Eiðsson átti að taka við nýjum dagskrárþætti á RÚV á næstu dögum, klukkutímalöngum þætti sem verður alla virka daga vikunnar og sameinar frétta-, lista- og menningarþættina sem fyrir voru. Ýmsir menningarforkólfar voru hugsi yfir þessu því þótt Logi sé manna álitlegastur og vel talandi þá hefur hann ekki til þessa verið sligaður af áhuga á viðburðum í listalífi landsins. Harðar fréttir og íþróttir eru meira á hans línu. Þórhallur er hins vegar menntaður leikari (útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands 1994 með stórstjörnunum Hilmi Snæ og Margréti Vilhjálmsdóttur m.a.) og hefur virkan menningarlegan áhuga. Hann verður réttur maður á réttum stað í nýja þættinum á RÚV, og Logi fær áreiðanlega að gera það sem hann gerir best á Stöð 2.
Stefnir ekki allt til hins besta í hinum besta af öllum mögulegum heimum, eins og skáldið sagði?
Stríðsmenn Salamis
 |
| Javier Cercas – snjall höfundur prýðilegrar bókar. |
Skáldsaga eftir Javier Cercas
Titill bókarinnar vísar til frægrar orrustu milli Grikkja og Persa við eyna Salamis árið 480 fyrir Krist. Saga Cercas fjallar líka um stríð, en þó ekki þá sögufrægu orrustu fyrir hálfri þriðju þúsöld heldur stríð sem eru mun nær okkur í tíma, og rúmi, ekki síst ef miðað er við heimaland höfundar.
Cercas byggir sögu sína á sérkennilegan hátt sem verður smám saman bæði markviss og aðlaðandi. Hann er sjálfur aðalpersóna bókarinnar, blaðamaðurinn og rithöfundurinn Javier Cercas, sem er að leita að efni í bók. Efnið kemur til hans af tilviljun og þróast af tilviljun, og hann segir hispurslaust frá því eins og það gengur fyrir sig allt þangað til hann sér í sjónhending undir lokin hvers konar bók þetta er orðin og hvaða tilgang og boðskap hún hefur. Þá er hann löngu búinn að þvæla lesanda sínum inn í hugsanir sínar, rannsóknarvinnu og vangaveltur þannig að manni finnst að lokum að maður eigi eitthvað í bókinni. Ekki spillir að endirinn er óvæntur og alveg dásamlegur svo maður lokar bókinni sáttur.
Söguefni Cercas er atvik sem hann fréttir af úr nokkrum áttum og gerðist á síðustu dögum spænsku borgarastyrjaldarinnar skammt frá landamærum Spánar og Frakklands. Nokkrir liðsmenn Francos eru í haldi lýðveldissinna sem ætla að drepa þessa óvini áður en þeir flýja sjálfir land undan sigursveitum þjóðernissinna. Meðal fanganna er einn þjóðþekktur fasisti, rithöfundurinn og hugmyndafræðingurinn Sánchez Mazas, og svo sérkennilega vill til að í ringulreiðinni við aftöku fanganna sleppur hann á skóg og felur sig þar. Hermennirnir elta og einn kemur að honum þar sem hann kúrir sig niður. En hermaðurinn segir ekki til hans. Þeir horfast í augu smástund, svo kallar hermaðurinn til félaga sinna: Hér er enginn! Og hverfur burt. Sánchez Mazas lifir af í skóginum til stríðsloka með hjálp fátækra bænda og liðhlaupa úr lýðveldishernum og verður stór karl að stríði loknu, m.a. ráðherra í fyrstu stjórn Francos.
Oft undir lestrinum spyr maður sig hvað það sé við þennan fasista sem Cercas hrífst svona af að hann segir sögu hans, en auðvitað er það ekki endanlega hann sem vekur áhugann heldur hermaðurinn sem hlífði honum: Vonlausi, langsoltni, örþreytti hermaðurinn sem hafði svo mikla hugsun í sínum örmagna kolli að hann gat ákveðið að lífið væri of mikils virði til að hann færi að drepa þennan mann sem slapp frá heilli aftökusveit.
Kannski langaði Cercas líka til að snúa upp á eftirlætissetningu Sánchez Mazas: að það sé alltaf fámenn sveit hermanna sem kemur siðmenningunni til bjargar á elleftu stundu. Það reynist samkvæmt sögunni ekki vera sú fámenna sveit sem Sánchez Mazas tilheyrði og einblíndi á sérstöðu Spánar og vildi einangra spænska menningu, heldur sveit hinna fórnfúsu sem ekki spyrja hvað landið heitir sem þarf að bjarga heldur leggja sig alla fram í þágu mannúðar og frelsis.
Cercas þykist nefnilega finna hermanninn sem þyrmdi lífi Sánchez Mazas í gamalmenninu Miralles sem hefur búið í Frakklandi frá ósigri lýðveldissinna á Spáni, og persónulýsing og saga þessa öldungs gengur manni að hjarta. Endanlega verður hann hetjan sem við megum ekki gleyma – af því enginn deyr alveg meðan einhver er til sem man eftir honum.
Silja Aðalsteinsdóttir
Hamingjusamur áskrifandi hugsar upphátt
Bréf að vestan
Þegar haustdrífan leggst á efsta hluta fjallsins hugsa ég til næturkyrrðarinnar með svífandi snjókornum upplýstum af dumblegri birtu gulrauðra ljósastauranna sem eru í hæfilegri fjarlægð svo svefnherbergisglugginn minn hentar vel til veðurathugana og kyrrðarskoðana. Einnig hentar hann nokkuð vel til að fylgjast með grannanum og konunni hans sem lét blása í búbbísin á sér svo um munar, – miklu meira að segja. Það er saga sem heldur áfram á hverju kvöldi og stundum með miklu drama, á meðan önnur kvöld virðist svipuð kyrrð hjá þeim og hér í svefnherbergi okkar hjóna.
Já, kyrrðin er góð og stillan sem haustið færir okkur oft er þakkarverð, því hver dagur hefur verklegar þakkarskyldur í för með sér.
Þakklæti er ekki bara tilfinning eða sögð orð. Heldur verknaður. Ég sýni þakklæti mitt í verki og langar að þakka þér aftur fyrir frábært eintak af TMM.
Ég hef svo sem skrifað þér áður – en veit ekki hvort þeir póstar hafi ratað í rétt nethólf. Þetta er orðið svo flókið allt saman í dag í sínum einfaldleik.
Á þetta ekki alltaf að verða einfaldara og einfaldara til notandans um leið og þetta verður dýpra, flóknara og óskiljanlegra í heild sinni?
Ég veit það ekki.
Ég stunda mitt nám við Kennaraháskóla Íslands og lýk því í vor, kláraði mínar 33 einingar í þjóðfræði hjá Jóni Hnefli og er að kenna sjöunda veturinn minn, en nú í fyrsta skiptið hér í Borgarnesi, þar sem við hjónaleysin keyptum okkur lítið sætt þriggja hæða einbýlishús fyrir okkur og þýsku fjárhundana okkar tvo auk kisu. Svo kemur dóttir mín frá Danmörku stundum í heimsókn en hún er 9 ára. Það er gott að eiga lífið.
Lífið er dásamleg og heilsa manns þvílík forréttindi að maður ætti að vera í verklegu þakklæti hverja lausa stund. En þá kemur að sjálfshyggjunni. Sjálfshyggjupúkinn læðir og læsir. 
Jæja, nóg af blaðri…
Ég ætlaði bara að ítreka breytt heimilsfang – það hefur ekki tekist að koma því til skila þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Ekkert mál með það – bara vona þessi póstræfill skili sér og þú getir kippt þessu í liðinn.
Mínar allra bestu kveðjur og með von um áframhaldandi sigurstrollu!
Hallgrímur Sveinn
Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík
 |
| Heiðursgesturinn, Abbas Kiarostami. |
Ellefu daga veisla með 50 kvikmyndum hvaðanæva úr heimi
Yfirskrift hátíðarinnar er “Gaman, drama, spenna, hryllingur” og hafirðu ekki þegar fengið þér dagskrá skaltu ná í hana í bókaverslunina Iðu við Lækjargötu. Þar færðu líka miða, hvort sem þú vilt staka miða (800 kr. eða 1000 kr. á miðnæturbíó), afsláttarkort á sex myndir (3000 kr.) eða passa á allar myndirnar sem kostar 6000 kall fram að hátíð en 8000 kr. eftir að hún hefst. Myndirnar eru svo sýndar í þremur kvikmyndahúsum borgarinnar, Regnboganum, Tjarnarbíó og Háskólabíó.
Heiðursgestur hátíðarinnar er íranski leikstjórinn Abbas Kiarostami og verður Evrópufrumsýning á síðustu stuttmynd hans á hátíðinni. 3. október kl. 13 heldur heiðursgesturinn masterclass í hátíðasal HÍ, og málþing verður haldið um íranskar kvikmyndir í Lögbergi á Háskólalóðinni 6.október kl. 17 með Kiarostami. Sjá nánar á www.filmfest.is.
Eðli borga og manna
 |
| Litla krílið hennar Guðrúnar Veru. |
 |
| Þór Tulinius leikur einleik í Borgarleikhúsinu. |
Hvernig borg má bjóða þér? spyrja sýningarstjórar í Hafnarhúsinu eins og kurteisir þjónar á veitingastað og hafa breitt Reykjavík út á gólfið í stóra salnum sem Ólafur Elíasson flísalagði, sællar minningar. Á veggjum eru alls konar upplýsingar og uppi eru meiri upplýsingar, líkön og tillögur, gamlar og nýjar, sem fróðlegt er að skoða. Ég var lengi að leita að hinum ýmsu heimilum mínum hér og þar um bæinn á stóra kortinu, og þegar húsin voru fundin var mig farið að svima svo mikið að ég var nærri dottin um koll.
Það er augljóst að borgin er rosalega dreifð og rúmfrek miðað við mannfjölda, og sjálfsagt að þétta hana; en ég þori að veðja að fáar borgir mynda skemmtilegri munstur á loftmynd. Svona græn og rauðflekkótt af því þökin eru rauðmáluð – og hafið allt um kring í sínum endalausu litbrigðum.
Uppi á lofti í Hafnarhúsinu eru líka umkomulausu verurnar hennar Guðrúnar Veru (veru) Hjartardóttur, naktar, húðlitaðar og hjálparvana horfa þær bláeygðar og sakleysislegar út í bláinn. Ein beinir þó sjónum gestsins til þeirrar sem hefur verið skákað upp undir loft þar sem hún situr samanhnipruð og gengur manni að hjarta.
Þó er það ekki neitt miðað við að koma inn í innri salinn sem er óþægilega yfirlýstur eins og skurðstofa. Á skærhvítu borði í skjannahvítri birtunni liggur vera í fósturstellingum, alein og algerlega yfirgefin og kallar fram óteljandi spurningar í huga gestsins – um kjör barna í nútímasamfélagi, um manneskjuna andspænis tækni og vísindum, um kuldann og harðlyndið sem mætir smælingjunum alltof víða.
Manntafl eftir austurríska rithöfundinn Stefan Zweig fjallar um skefjalaust harðlyndi valdsmanna gagnvart einstaklingnum sem höfundurinn kynntist sér til skaða á sinni tíð, og vel gæti litla barnið á borðinu verið tákn dr. B. í sögunni. Nú hefur Þíbilja sett þessa magnþrungnu smásögu á svið í Borgarleikhúsinu undir stjórn Hilmis Snæs Guðnasonar og notar tækni söguleikhússins. Þór Tulinius segir okkur söguna eins og sögumaður segir hana á pappírnum en bætir við fasi og látæði af ýmsu tagi til að skilja á milli persóna í samtölum. Þetta er einföld aðferð til að láta söguna lifna á sviðinu en bætir ekki miklu við hana. Þessi saga hefur verið brennd inn í minni mitt síðan ég las hana fyrst unglingur, og mér finnst erfitt að ímynda mér hvernig er að koma að sýningunni alls ókunnugur sögunni; altént hlýtur að vera mun meira spennandi að heyra hana sagða á sviði þegar maður veit ekki hvernig fer.
Við erum stödd um borð í stóru millilandaskipi á leið frá New York til Buenos Aires árið 1939, og var skipið skemmtilega framkallað með sviðsmynd og ekki síður hljóðmynd. Salurinn skelfur þegar vélar stóra skipsins fara í gang. Meðal samferðamanna sögumanns er heimsmeistari í skák sem er alger auli fyrir utan þetta eina sem hann getur og þar að auki tillitslaus ruddi. Þar er líka ríkur maður sem er til í að borga heimsmeistaranum uppsett verð fyrir að tefla við ferðafélagana. Heimsmeistarinn fer létt með að leggja andstæðingana þangað til maður blandar sér óvænt í leikinn. Hann sér greinilega marga leiki fram í tímann og snýr vörn félaganna í sókn gegn meistaranum. Þegar sögumaður leitar manninn uppi og fær að heyra sögu hans kemst hann að því hvers vegna hann er svona gríðarlega framsýnn skákmaður: Hann hafði notað skák til að verja sig gegn andlegu niðurbroti í margra mánaða yfirheyrslum nasista í Vínarborg. En maður sem teflir við sjálfan sig þarf að kljúfa huga sinn og loka á milli helminganna, og það er ekki beinlínis heilsusamlegt.
Sagan er löng og textinn þéttur, en Þór notar ákveðna hrynjandi og takta til að minna sig á og hreyfingar hans á sviðinu minntu oft á flókinn dans. Á stundum urðu þessir taktar þó of einhæfir og leiðigjarnir, en í djúpri og samúðarfullri túlkun hans á dr. B. var hvergi ofgert.
Silja Aðalsteinsdóttir, Viðskiptablaðið 23. sept. 05
Shalimar the Clown
 |
| Salman Rushdie, háfleygur en með hjartað á réttum stað. |
Ný skáldsaga eftir Salman Rushdie
Sagan segir frá Indiu Ophuls, dóttur voldugs sendiherra Bandaríkjanna á Indlandi, sem heillast af Shalimar, bílstjóra föður síns. Hann er frá Kasmír sem er paradísarlandið í huga hennar, þaðan var móðir hennar, hin fagra Boonyi. En bílstjórinn er ekki dyggur þjónn heldur flugumaður, hryðjuverkamaður, og hann á harma að hefna á Max Ophuls, föður Indiu, sem stal Boonyi frá honum í öndverðu. Boonyi er hindúi, Shalimar múslimi en Max bandarískur gyðingur þannig að margir meginþræðir trúarbragðanna fléttast í sögunni og koma saman í Indiu.
Shalimar myrðir Max að Indiu áhorfandi, en India er staðráðin í að dæma ekki heldur reyna að skilja föðurmorðingja sinn í ljósi sögu hans og þeirra beggja.
Gagnrýnanda Guardian finnst sagan og pólitíkin íþyngja skáldsögunni þótt ansi sé hún flott á köflum. Besti hlutinn finnst henni vera fortíðarsagan um uppvöxt og ástir Shalimars og Boonyi, og lýsingin á eyðileggingu Kasmírs er hjarta bókarinnar, að hennar mati. Aftur á móti þykir henni kuldaleg lýsingin á ungdómsárum gyðingsins Max Ophuls á árum seinna stríðs.
Atburðir í samtímanum líða fyrir það að persónur bókarinnar verða ekki venjulegt fólk heldur tákn, segir gagnrýnandinn, og það kemur verst niður á Indiu sem tekur sér hið táknræna nafn Kashmira og ætlar að sigrast á hörmungum fortíðarinnar og berjast fyrir rétti allra trúarhópa. En ef við lítum á Indiu sem staðgengil Rushdies sjálfs þá hefur sagan mun meiri og dýpri áhrif á okkur, segir að lokum í umsögn Natösju Walter.
Seinna bindið um Eirík rauða komið út
 |
Bókin heitir Erik den Røde 2. bog, Ploven og sangen, og er stór, 480 síður með skrám af ýmsu tagi, orðskýringum, tímatöflu og kortum. Þráðurinn er hér tekinn upp þegar Eiríkur sest að á Íslandi eftir róstusöm uppvaxtar- og ungdómsár, giftir sig og reynir að koma almennilega undir sig fótunum. En umhverfið er þröngsýnt og hann sjálfur skapmikill og þegar hann er dæmdur í útlegð á Íslandi á hann ekki kost á að snúa aftur til Noregs – þar voru allar brýr brenndar líka. Þá man hann eftir orðróminum um land í vestri og heldur þangað. Hann finnur Grænland og rannsakar það með mönnum sínum í þrjú ár áður en hann sest um kyrrt.
Preben Mørkbak rekur söguna eins og við þekkjum hana úr fornritunum en bætir við hugsunum og sálarlífslýsingum sem gagnrýnanda Weekendavisens finnst sannfærandi og vel gerðar. Allt í allt þykir henni bókin heillandi og upplýsandi um framandi menningu sem þó er svo nærri okkur, í það minnsta í rúmi.
Sýning á myndunum úr Völuspá
 |
Myndirnar þekja ýmist eina síðu eða opnu, þær eru litríkar og sameina á merkilegan hátt að vera skýrar og fullar af smáatriðum til að skoða og velta fyrir sér. Kristín Ragna er leikinn teiknari og notar að auki spennandi aðferðir við útfærsluna á myndunum – klippir myndir úr alls konar pappír sem hún svo málar ofan í eða þrykkir litum á fletina.
Þá á alveg eftir að nefna kvæðið sjálft. Það hefur Þórarinn Eldjárn endurort svo snilldarlega að nautn er að lesa hátt og í hljóði. Í útgáfunni eru þau orð feitletruð í hverri vísu sem bera stuðul eða höfuðstaf þannig að bókin gagnast líka sem fyrsta leiðbeining í skáldskaparlist.
Bókin kom út hjá Máli og menningu en sýningin hjá Sævari Karli stendur til 7. október og er opin á verslunartíma.
Geirlaugur Magnússon látinn
 |
| Geirlaugur Magnússon skáld. |
Geirlaugur var fæddur 1944 og var rétt rúmlega 61 árs þegar hann lést. Hann var fjölmenntaður, nam við háskóla í Reykjavík, Moskvu, Varsjá og Aix-en-Provence. Hann var afkastamikið ljóðskáld, gaf út 17 bækur með frumsömdum og þýddum ljóðum, og á næstunni koma út tvær bækur í viðbót sem hann skildi eftir sig tilbúnar til útgáfu. Rétt áður en hann lést skilaði hann sínum síðasta ritdómi í Tímaritið sem kemur í næsta hefti.